Mỗi câu “cút sang bên kia sông” thằng Ca lại nhặt một viên đá cuội ném tới tấp về phía Mình Đất. Bị ném dồn dập, Mình Đất trầm mình, lảng ra khỏi bờ lau, thả người xuôi theo dòng chảy của con sông, còn đầu thì ngoái nhìn những hành động của lũ trẻ trên bờ.

- Thằng cóc! Trả mày những đồng tiền giấy này. Từ nay, không thèm chơi với một thằng tồi như mày nữa.

Mín móc túi quần lôi ra xấp "tiền" gấp bằng giấy vở học sinh ném xuống trước mặt thằng Ca. Đó là "tiền" Mín thắng được nó trong trò chơi đánh cài hồi nãy. Thằng Ca chộp lấy, đút vội vào túi. Nó gườm gườm nhìn bộ mặt đã xuống hết nước của Mín thủng thẳng:

- Còn đồng xu cái nữa, đưa nó đây!

- Đừng hòng! – Mín đưa tay xuống giữ túi quần có đồng xu cái – Nó là của tao chứ không phải là của mày.

- Chúng mày đâu! – Thằng Ca quay lại lũ trẻ sau lưng nó – Hãy ném đuổi con vật bẩn thỉu kia sang sông xem nó có phải bơi không.

Cả bọn thi nhau nhặt đá ném Mình Đất. Thằng Tuynh và thằng Đoài nãy giờ nép như gián đất, len lén nhìn thằng Ca, lại nhìn Mín. Mín biết, chúng nó cũng như Mín, đang ở trong hoàn cảnh khó xử.

- Này, con trai gì mà hùa nhau bắt nạt người ta thế? Người ta thả trâu thì bận gì đến mà gây gổ?

Keng nãy giờ ngồi ở bụi tre theo dõi cuộc xô xát bất bình đứng dậy, dang tay chắn trước mặt cả bọn.

- Con nhóc! – Thằng Ca bước lại xô Keng ngã xuống đất – Đây đâu phải việc của mày mà chen vào? Mày thích bênh nó hả? Nhặt phân trâu mà cũng lắm chuyện. Cho mày chừa cái thói chõ miệng vào việc của người khác.

- Á!

Keng kêu lên vì đau. Lá tre, đất phù sa dính đầy quần áo. Hai khóe mắt Keng đã rơm rớm.

- Không được động đến Keng! – Mín xô tới nắm chặt lấy tay thằng Ca – Bơi thì bơi chứ sợ gì?

Thằng Ca cười gằn:

- Mày sợ tao làm đau con ranh của mày hả? Được, nhưng tao báo trước: đồng xu cái sẽ là của tao đấy!

Bọn trẻ khoái trá kéo ào xuống bờ sông, chờ đợi một trò hấp dẫn. Chẳng thèm để ý đến điều kiện của thằng Ca, Mín cúi xuống nâng Keng dậy, phủi hết lá tre và cát bết trên người, trên tóc của Keng. Ấm ức, Keng bật khóc.

- Keng cứ kệ Mín, xen vào làm gì để nó bắt nạt. Thôi đừng khóc. Khóc chỉ tổ chúng nó cười thêm thôi.

- Mín biết thừa ở làng, nó là thằng bơi giỏi nhất, sao lại chấp nhận lời thách đố của nó làm gì?

Mín quay đi không muốn Keng thấy sự bối rối của mình. Nếu Mín không chấp nhận thách đố, nó sẽ cười vào mặt Mín. Vả lại, Mín biết nó còn muốn chứng tỏ cho đám nhóc kia biết đứng đầu ở đây. Mới rồi, nếu Mín không chấp nhận, chắc nó sẽ trút hết tức tối lên đầu Keng.

- Đừng lo, Mín bơi được.

Mín quả quyết đứng dậy, bước xuống bờ sông. Thằng Tuynh, thằng Đoài cũng từ đâu đó nhập vào đám đông. Buổi chiều, dòng Kinh Thầy đã bắt đầu sậm lại. Bờ lau ven sông cũng vì thế mà xao xác hắt hiu. Đám trâu làng đã ngược lên tận bãi trên thượng lưu. Thằng Ca cởi phăng áo, xoa xoa bụng, vênh vênh nhìn Mín. Cái đầu tổ quạ và mớ tóc vàng hoe, cứng ngắc như đuôi bò của nó càng làm bộ mặt nó thêm câng câng. Thằng Ca là con lão cả Hộ, đang học lớp bốn thì nó bỏ, ở nhà chăn trâu cắt cỏ. Từ một đứa trẻ nhút nhát, suốt ngày bị bắt nạt, nó trở nên lầm lì, ít nói từ lúc nào chẳng rõ. Không hiểu sao, đám trẻ trâu trong làng sợ nó ra mặt. Có lẽ sau cái lần nó đánh bại đứa đứng đầu đám trẻ làng Mây. Nó hiềm khích với Mín chắc vì có lần Mín dám ném con trâu mộng của nó và Mín đã thắng nó trong trò chơi đánh cái lúc trước.

Thấy Mín còn lần chần trên bờ, thằng Ca hất hàm:

- Sao? Rét rồi hả?

Nhìn những cái vực xoáy thỉnh thoảng lại ục lên từ đáy sông, Mín cũng thấy chờn chợn. Keng cũng đã đến chỗ tụi trẻ, từ phía sau lặng lẽ nhìn Mín. Keng muốn can Mín nhưng thấy vẻ mặt thằng Ca lại không dám.

Thằng Ca đã xuống nước, hụp lặn tại chỗ. Bọn trẻ reo hò. Mín đã cởi xong chiếc cúc áo thứ hai nhưng nửa muốn cởi tiếp, nửa lại muốn đóng vào. Giá như bây giờ bóng tối sụp xuống thật nhanh hay dòng sông chỉ là cái ao tù trước cửa nhà Tú thì Mín sẽ thấy vững dạ hơn…

- Thằng oắt, mày định chọc tao chắc? Hay mày muốn tao phải lôi mày dìm xuống sông?

Giọng thằng Ca the thé. Nó vục nước hất vào Mín khiến Mín ướt sũng. Cảm giác bị bất ngờ làm Mín định quay đầu bỏ chạy nhưng tự đáy lòng, cơn tự ái dâng lên làm mặt Mín đỏ bừng. Không thể để cho nó cười nhạo mình được. Nghĩ vậy, Mín để cả quần áo nhảy tùm xuống nước. Lũ trẻ trên bờ được thể lại rộ lên ầm ĩ.

- Được lắm! – Thằng Ca gằn giọng – Mốc là cái phao cắm ngoài doi cát kia. Thằng nào bơi ra đó cầm được lá cờ về, coi như là thắng. Này! Cẩn thận không ba ba thuồng luồng nó rút chân đấy, oắt con ạ!

- Thằng cóc! Tao không phải là oắt con.

Mín hét lên rồi nhoài mình vào dòng nước. Nhanh như cắt, thằng Ca cũng nhoài theo. Mín không hay bơi qua sông chơi như những đứa khác bởi Mín sợ màu nước sông, sợ những cuộn nước bất thình lình từ dưới đáy trồi lên sủi ùng ục. Hôm nay, mọi nỗi sợ vụt biến đâu mất, chỉ còn chiếc phao tiêu cắm ngoài cồn cát bập bềnh như thách thức. Nhưng, có lẽ cái thách thức lớn nhất chính là vẻ hống hách cùng bộ mặt câng câng của thằng Ca. Mín dùng hết sức của đôi cánh tay sải trên mặt nước. Lệch sang trái một chút về sau, thằng Ca cũng đang bơi hùng hục như một con trâu nước.

- Ê… ê… ê… – Tiếng lũ trẻ trên bờ rộ lên như chợ vỡ.

- Mín ơi! Cố lên! Cố lên!

Mín nhận ra tiếng con gái của Keng. Ừ! Mín đang cố. Hình như đôi cánh tay Mín đang đờ ra. Không phải chỉ có tay mà cả chân Mín cũng chìm dần. Nước, nước từ đâu cứ dìm Mín xuống. Ôi! Thằng Ca vừa bám sau Mín, giờ sao không thấy? Mín lật người bơi ngửa. Tư thế ngửa giúp cho Mín không bị chìm trong nước. Hay thằng Ca lừa Mín rồi bỏ cuộc? To mồm thế mà cũng chỉ là thằng hèn sao? Chợt Mín rùng mình. Nước chỗ này sao trừng lên dữ quá. Mín đã ở đoạn nào rồi? Giữa dòng chảy sao? Hay là quay lại? Mín cố mở mắt ngoái nhìn phía bờ. Không được. Giờ vào bờ còn khó hơn là bơi tiếp. Ở đó có một doi cát gần nhô lên khỏi mặt nước. Bơi ra đó sẽ có chỗ nghỉ chân. Còn thằng Ca? Mặc nó! Mín phải cố bơi lại chỗ cái phao để nghỉ lấy sức đã. Bóng mặt trời chìm trong nước hắt ánh nắng chói lói vào mặt Mín. Mắt Mín hoa lên, toàn thân Mín như con cá trúng thương bị dòng nước vần đi. Đầu Mín vo vo như có hàng ngàn con muỗi. Tay Mín quờ quạng như cố tìm lấy một vật bấu víu. Đâu rồi? Cái gì xào sạo trong tay Mín như là… Cát! Đúng là cát rồi! Mín lấy hết sức lật người bò trên doi cát. Vậy là Mín vừa thoát khỏi thủy thần. Từ bờ trông ra cái phao tiêu chỉ một đoạn, vậy mà bơi mãi mới tới. Suýt nữa Mín đã bị dòng nước cuốn đi. Thằng tồi! Nó thách Mín, vậy mà bỏ cuộc. Nghĩ đến cuộc thách đố, Mín lại nhớ đến lá cờ cắm trên chiếc phao tiêu. Ôi! Chiếc phao tiêu bập bềnh kia mà lá cờ vàng cắm trên đó đã biến đâu mất? Chẳng lẽ gió đã mang nó đi? Mín bò lại chỗ cọc phao:

- Oắt con! – Tiếng thằng Ca gọi giật từ phía sau – Mày có thấy cái gì trong tay tao đây không? Một thằng như mày làm sao đòi thắng tao?

Mín thần người. Lạ quá! Sao cây cờ lại ở trong tay thằng Ca? Rõ ràng Mín đã nhìn khắp mặt sông không hề thấy nó. Chẳng lẽ thằng đó có phép biến hình?

Thằng Ca thích chí cười sùng sục rồi huơ lá cờ lên. Đám trẻ trên bờ hò hét inh ỏi. Vậy là Mín đã thua trong trò này. Chắc Keng thất vọng vì Mín lắm.

- Thằng thua! – Thằng Ca đã bơi vào bờ, vung cây cờ lên, giọng hách dịch – Mày còn đứng đó đến bao giờ? Chẳng lẽ để tao ra đón chắc?

Mín chợt nhận ra mình đang còn đứng ở doi cát giữa sông. Mặt trời xuống dần. Gió nồm nam lồng lộng mát thấu xương. Một mình giữa sông nước mênh mông, tự dưng Mín cảm thấy cô độc. Nỗi sợ tự đâu đó trong lòng lại dâng lên sởn gai ốc. Mín lập bập dò xuống bờ cát.

- Mín ơi! Cẩn thận đấy!

Keng trên bờ gọi đến lạc cả giọng. Bước chân Mín chợt hẫng hụt khiến Mín lùi ngược trở lại. Mín tưởng mình vừa thụt xuống một cái hang thuồng luồng hay miệng một con quái vật mà chỉ ở dưới một chút là những chiếc răng nhọn lởm chởm đang chờ.

- Mín ơi, gần cột phao có cây chuối đấy! Nhanh lên, trời sắp tối rồi! – Keng giục.

Mín đã nhận ra một cây chuối bị nước cuốn từ thượng lưu về mắc ở đế sắt của chiếc phao. Đang lội về phía cây chuối, chợt bước chân Mín dừng lại. Nếu bây giờ Mín bơi vào bờ bằng cây chuối, chắc thằng Ca và bọn trẻ sẽ hả hê lắm. Chúng sẽ coi Mín chẳng ra gì. Nhưng dòng Kinh Thầy mênh mông thế này, Mín sẽ vào bờ bằng cách nào? Mặc, dù sao thì Mín cũng đã thua cuộc. Chúng nó cười cũng đến vậy. Mín trườn đến ôm lấy cây chuối, bơi.

Mín vào đến bờ, lập tức Keng chạy xuống ngay:

- Mín có làm sao không? Keng lo quá!

Mín uể oải ngồi phệt xuống bờ đất, mặt mày ủ ê. Thằng Ca cùng bọn trẻ kéo lại chỗ Mín ngồi:

- Mày thua rồi! Đưa đồng xu cái của mày đây!

Mín ngậm ngùi móc túi lấy ra đồng xu cái. Thằng Ca chộp lấy, nhảy cẩng lên. Nó khoát tay ra lệnh cho lũ trẻ:

- Về thôi chúng mày ơi!

Bọn trẻ ùa theo thằng Ca lùa trâu về con đường dẫn vào làng. Mín nhận ra cả thằng Đoài và thằng Tuynh. Vậy là chúng nó đã đứng hẳn về phía thằng Ca.

Bãi đê chỉ còn lại có Mín và Keng. Đàn trâu về hết, Mình Đất mới dám lò dò lên bờ thủng thẳng gặm cỏ. Dòng Kinh Thầy vẫn êm đềm chảy. Bên kia sông, những sợi khói lam chiều bốc lên từ làng chài như sợi dây nối giữa thinh không với mặt đất. Vài cánh cò kiếm ăn đâu đó chấp chới bay về đậu trên những bờ tre quanh đầm. Bóng tối nhẹ nhàng buông xuống làng quê…

- Về thôi Mín! – Keng rụt rè lay vai Mín.

- Keng về trước đi!

- Không! Keng muốn cùng Mín về cơ.

- Tôi bảo Keng mặc tôi mà. Mín không cần Keng ở đây đâu! Keng thừa biết Mín thế nào cũng thua, bị bọn nó cười vào mặt…

Keng không nói, mắt rơm rớm.

Vậy là đồng xu cái Mín giữ bao năm nay đã bị thằng Ca lấy mất. Đồng xu cái đó Mín đã phải đi dọc bờ sông bao ngày để gom những mảng lưới rách trôi giạt của người làng chài lấy những miếng chì nhỏ xíu đổ thành.

- Ca! Mày chờ đấy!

Mín vùng đứng dậy hét với theo bóng những con trâu khuất vào trong làng. Gần đấy, Mình Đất vẫn đang lụi cụi gặm cỏ. Tội cho nó, suốt ngày bị con trâu đực mộng của thằng Ca xua đuổi, không bao giờ dám ăn trên bờ cùng đàn. Là kẻ yếu thì ở đâu cũng phải chịu thiệt thòi. Mình Đất vì yếu nên suốt ngày bị con đực mộng xua đuổi. Suốt ngày, Mình Đất phải trầm mình xuống nước nên lúc nào nó cũng bê bết đất. Nó mang cái tên Mình Đất là vì thế. Mín rất tức con đực mộng của thằng Ca. Đã mấy lần, Mín thẳng cánh vụt nó khi nó dám đuổi Mình Đất chạy hoảng quanh bãi…

Mải nghĩ, Mín quên bẵng Keng đang lầm lì ngồi trông ra sông. Thì ra Keng vẫn nhất quyết không chịu về thật. Mín đứng dậy đi lại chỗ Keng:

- Chưa về à?

Keng ngước đôi mắt giận dỗi lên nhìn Mín. Mín gợi chuyện làm lành:

- Vừa nãy, không hiểu tại sao lúc bơi, nhìn quanh không thấy thằng Ca đâu, vậy mà khi ngoảnh lại đã thấy nó ở đằng sau cầm cây cờ. Keng ở trên bờ có biết không?

- Biết chứ! Mín bơi nên không quan sát được. Thằng Ca ngày nào nó cũng tắm sông nên Mín thua nó cũng phải. Lúc hai người gần nhau, nó trầm mình ngụp xuống mất tăm. Mãi lúc sau thì nó đã ngoi lên ở chân cột phao rồi. Lấy xong lá cờ là nó lặn một hơi vào. Lúc Mín chới với, Keng cứ tưởng anh chết đuối, sợ quá!

- Thảo nào! Mà sao lúc nãy không về đi?

- Keng ghét cái tính của thằng Ca nên chẳng thèm chơi với chúng nó. Thôi, về đi Mín!

- Ừ, về.

Mín đứng dậy lững thững đi. Chợt nhớ ra, Mín quay lại chỗ Keng.

- Để đấy Mín gánh cho, Keng ra dắt Mình Đất đi.

- Thôi, Keng gánh được mà. Keng gánh quen rồi.

- Quen gì gánh phân trâu? Thôi, đưa đây không tí nữa tụt mãi đằng sau, không ai chờ được.

Keng cười, hạ đôi quang gánh xuống, chạy lại dắt Mình Đất. Mín ghé vai gánh đôi quang lên. Khiếp, nặng thế mà Keng nhỏ thó vẫn gánh nó hằng ngày.

Ngôi sao hôm đã mọc phía tây. Trên con đường vắng ngắt chỉ còn hai đứa trẻ, một con trâu lầm lũi vào làng.

2. Kỷ niệm ấu thơ

Sớm nay, ra chuồng tháo gióng trâu, Mín ngạc nhiên thấy đầy rơm khô.

- Hôm nay để nó ở nhà ăn rơm.

- Sao lại buộc ở nhà hả mẹ? – Mín hỏi lại.

Vừa vun rơm cho Mình Đất, mẹ vừa giải thích:

- Hôm nay là giỗ cụ. Ông bà Lãng bảo chuyển mộ cụ về đặt ở cái gò đầu làng cho gần con cháu.

Nét mặt Mín rạng rỡ:

- Thế cả bọn thằng Tưởng, thằng Bằng, cái Tuyền cũng về chứ ạ?

- Ừ! Về hết. Thôi, vào rửa mặt thay quần áo đi rồi lên, kẻo ông bà Lãng chờ.

Mín tót vào buồng vớ bộ quần áo kẻ thích nhất mặc vào người. Mín chỉ muốn mau được gặp mấy đứa em con cậu. Lâu lắm rồi, Mín chưa gặp chúng nó. Không biết chúng nó có nhớ mang lá dứa về cho Mín không. Lá dứa ngắt vào buổi trưa chứ lá dứa ngắt vào buổi sớm thì chua loét, ai mà ăn được. Lá dứa buổi chiều vừa giòn lại vừa ngọt! Nhà ông bà ngoại ở trên núi nên mỗi lần được mẹ cho về quê ngoại là Mín sướng lắm. Lên núi vừa được gặp bọn thằng Tưởng, thằng Bằng, cái Tuyền, lại vừa được ăn lá dứa, xét na, búng mít… Rồi Mín còn được chúng nó rủ đi xuống đập chơi, lên núi chăn bò, vặt sim, vặt quả mẫu đơn. Mín rất thích lên núi chơi. Mín nghĩ tới những câu chuyện tí nữa sẽ kể cho chúng nó nghe. Mín muốn cho chúng nó biết dưới đồng bằng cũng khối điều lạ…

Chẳng đợi mẹ giục, Mín tót ra ngõ trước. Từ đây lên nhà ông bà Lãng chỉ có một đoạn đường. Nếu không chờ mẹ, chắc Mín chỉ chạy một mạch là đến nơi.

Cụ ngoại sinh được bà ngoại và ông Lãng. Bà ngoại bảo cũng còn mấy bác, mấy dì nhưng người thì bị Tây bắn chết, người thì ốm đau bệnh tật mà qua đời. Bà kể, hồi nhỏ bà với ông Lãng khổ lắm. Vì nhà nghèo nên ông bà phải đi ở làm thuê cho địa chủ để kiếm miếng cơm. Miếng cơm nhà giàu đâu có dễ nuốt. Suốt ngày húc đầu vào làm quần quật nhưng đến lúc ăn, cầm bát cơm lên, vợ chủ Bệu cứ đứng chửi xơi xơi rồi cầm rổ rá bổ vào đầu, vừa bổ vừa chửi: “Làm ít, ăn khỏe, lần sau chừa đi nhé!". Đau, nhục, nước mắt chảy dầm dề bát cơm mà vẫn phải cố nuốt. Dù sao còn là người nhà với nhau họ mới thuê ở chứ mấy người ngoài thì cứ chờ đến chết đói. Ông ngoại Mín cũng đi ở cho nhà chủ Bệu. Ngày ấy, ông là một lực điền khỏe nhất làng. Một mình ông cày mà hai con trâu đực lừng lững của nhà chủ đều nằm ẹp. Ở làng, ông ngoại là người một tấc cắm dùi không có. Sau cách mạng, ông bà ngoại được chia mảnh đất chỗ nhà Mín ở bây giờ. Hồi thôn khuyến khích khai hoang lập làng mới, ông bà ngoại đã để lại cho bố mẹ Mín mảnh đất cũ với căn nhà trát mầm rồi đưa cậu Bàn lên núi phát hoang. Ông ngoại Mín đã già nhưng còn khỏe. Tóc bạc trắng, vậy mà ông ngoại vẫn đi xe đạp. Ông có chiếc xe đạp thời Tây màu trắng, mỗi lần ông xuống chơi, Mín lại nằn nì ông cho mượn để đi tập. Mấy lần ngã nhưng Mín không chừa. Rồi Mín cũng biết đi xe đạp. Hôm đã có thể đạp quanh làng, Mín đạp vào nhà thằng Đoài, định bụng khoe với nó, không ngờ đoạn đường cua vào nhà nó dích dắc quá, Mín phóng cả xe lẫn người xuống cái gi! ếng mà dân trong đó vẫn ra gánh nước ăn. Thằng Đoài được một trận cười vỡ bụng. Lại nhớ chuyện chiều hôm trước. Mín không ngờ chơi với nhau từ nhỏ, vậy mà chúng nó lảng tránh, bỏ mặc Mín trong lúc Mín cần chúng nó nhất. Chẳng lẽ chỉ vì thằng Ca dọa nạt mà chúng nó co vòi lại như thế? Rồi Mín sẽ hỏi lại rõ chuyện này, còn bây giờ tạm gác lại đã.

Mẹ bảo ngày còn sống, cụ ngoại rất thương mẹ và cô Bờ. Bà Bờ mồ côi từ nhỏ, sống một mình. Vì tật nguyền nên bà Bờ phải nương nhờ cụ ngoại. Bà được cụ sắm cho hàng bánh đúc bán ngoài chợ nên có đồng ra đồng vào sống qua ngày. Cụ ngoại mất, bà Bờ mất nơi nương tựa, sau rồi không biết bà bỏ làng đi đâu biệt tích.

Bố Mín đi công tác xa, nhà chỉ có hai mẹ con nên dù nhà ở tận đầu làng nhưng ngày nào cụ cũng chống gậy đảo qua nhà Mín một đôi bận xem hai mẹ con sống ra sao. Buổi tối, làng xóm vừa lên đèn, cụ lại khăn gói xuống ngủ với hai mẹ con. Những hôm mưa to không đi được, cụ bắt ông Lãng cầm đèn đưa cụ đi. Cụ bảo: “Càng mưa lại càng phải xuống cho mẹ con nó đỡ sợ. Nếu chúng bay không đưa thì để cái thân già này đội mưa đi một mình". Mẹ Mín kể, hồi nhỏ, mẹ phải đi làm, Mín bị đem ra nhà trẻ. Ở nhà trẻ, không quen, Mín khóc suốt ngày. Nhà cụ ngoại ở gần đấy, thấy Mín khóc là cụ lại chống gậy dò ra. Mọi người bảo cứ kệ rồi nó sẽ quen, cụ gắt um lên bảo: “Để thằng bé khóc đến chết à? Ngoài đó nó khóc thì đem về đây tao trông”. Từ đó, mẹ đi vắng là Mín được đưa lên gửi cụ. Chẳng biết có phải cảm nhận được sự chăm chút của cụ không mà Mín không hề khóc, suốt ngày cứ quấn lấy cụ. Lúc Mín biết ăn thì cụ nhá cơm đút cho Mín ăn. Đi đâu, Mín cũng được cụ xách theo như con chuột. Nghĩ đến cụ, từng kỷ niệm thân thương cứ lần lượt tìm về…

- Anh Mín!

Tiếng gọi của bọn thằng Tưởng, thằng Bằng, cái Tuyền làm Mín sực nhớ mình đã đến ngõ nhà ông Lãng. Mín chạy một mạch lại chỗ chúng nó. Thằng Tưởng đeo lủng lẳng chiếc súng cao su ở cổ nom rất ra vẻ.

- Sao bây giờ anh mới lên? Bọn em đợi mãi, đang định xuống nhà rủ anh đi bắn chim. Chán thế! Làng chỉ toàn chim sâu với chim lích tích. Ở trên núi, cứ vào rừng là có đủ loại…

- Tao nghe thấy quanh đây loách choách toàn tiếng chim đấy thôi? – Mín vặn lại.

Thằng Tưởng công nhận:

- Đã bảo là toàn chim sâu với chim lích tích mà. Lũ ấy khôn như mọi, nhảy nhót trong bụi rậm, vướng rào, vướng tre, bắn chỉ trượt. Chim ở núi thì cứ đậu trên cành cao ưỡn ngực mà hót. Tiếng hót của chúng vang từ khe thung này đến khe thung khác cơ.

- Ừ! – Mín đồng ý – Nhưng đây là đồng bằng. Mùa chim, mày về làng mà xem, bầu trời không lúc nào vắng bóng chim bay lượn. Lũ chá pheo đậu đen trên ngọn cây, bờ rào, dây điện. Lũ chim cắt lững lờ như những chiếc tàu lượn. Rồi cò, sếu, vạc cuốc… kéo về đậu kín khu đầm năn. Bây giờ, ngoài đầm năn đã lác đác vịt le kéo về. Chúng mày đã thấy vịt le chưa? Nom bề ngoài, chúng có vẻ giống vịt nhưng nhỏ hơn và có bộ lông xanh biếc rất đẹp. Khi chúng ngụp thì vịt cũng phải chịu thua.

- Eo ơi, thật thế sao? – Cái Tuyền chành môi ra.

- Tao kể dối chúng mày làm gì? Khi bị đuổi, chúng đạp chân xoải trên mặt nước một đoạn rồi bay vút vào không trung mất tăm.

- Chúng kêu "le le" hả anh? – Cái Tuyền hỏi tiếp.

- Mày biết làm gì? – Thằng Tưởng gạt đi.

- Thì tên nó là vịt le, chắc nó phải kêu le le chứ sao?

- Đúng là nó kêu "le le" đấy! – Mín xác nhận.

Thằng Tưởng bỏ móc một viên sỏi vào súng cao su, hướng chạc về phía một cây tre bắn một phát, nói:

- Em không tin là không bắn được lũ chim nước ấy. Chúng mình ra đầm năn đi!

- Mày ấm đầu à? – Mín cười – Cái súng của mày để dọa mấy con chim rách chứ dọa sao được lũ vịt le?

- Thế thì ra xem cũng được! – Thằng Tưởng năn nỉ.

- Ừ, anh Mín, cứ quanh quẩn ở đây chán lắm. Nghe bảo ở ngoài đó có cả củ súng. Đi ra lấy súng cũng được! – Thằng Bằng kéo tay Mín lôi đi.

Thôi được, chẳng mấy khi chúng nó về làng. Mín dẫn cả bọn theo con đường nhỏ sau chùa ra đầm năn. Y như Mín đoán, chúng nó không quên vặt cho Mín một xấp lá dứa. Lá dứa ngắt từ chiều hôm trước ăn giòn kháo, ngọt lịm. Mà chúng nó ngắt thật khéo, toàn lá dứa bánh tẻ đỏ lòng. Cả bọn vừa đi vừa rau ráu nhai lá dứa.

Đầm năn là một khu sình lầy bao trọn phía tây ngôi làng. Khu đầm quanh năm ngập nước và xanh mướt một màu cỏ năn. Tới bờ đầm, Mín kéo cả bọn ngồi xuống. Lũ chúng nó răm rắp làm theo lời Mín.

- Sao lại nấp ở đây? – Thằng Tưởng sốt ruột hỏi.

- Suỵt! – Mín đưa ngón tay chỉ lên miệng ra hiệu – Tao vừa nghe thấy tiếng vịt le kêu, chắc là nó đang kiếm ăn ở gần đâu đây. Vịt le chúa là thính, thoáng nghe động là chúng bay vụt đi ngay.

Bọn thằng Tưởng gật gù. Mín vạch đám cỏ năn lấy khoảng trống quan sát mặt đầm phía trước. Thằng Tưởng đã tháo cây súng cao su quàng ở cổ lắp đạn sẵn sàng.

- Mày làm cái gì thế? – Mín hỏi nó.

- Em chuẩn bị. Nếu thấy là em bắn.

- Mày ngốc thế! – Mín gắt – Nó to như con vịt, viên sỏi của mày bé tí tẹo thế kia, chỉ đáng gãi ngứa cho nó.

- Thế chẳng lẽ không bao giờ bắt được nó à?

- Có, nhưng mà họa hoằn lắm.

- Vậy thì bắn vào đầu nó, nhất định bắt được.

- Mày ngang như cua! – Mín bắt đầu bực thật sự.

Le le le le…. Tiếng kêu cất lên cùng một chấm xanh biếc xoải dài trên mặt nước rồi vụt bay lên không trung.

- Nó đấy! Nó bay mất rồi! – Mín thốt lên.

Thằng Bằng, cái Tuyền thì xuýt xoa tiếc rẻ.

- Chỉ tại thằng Tưởng, đang yên lành lại dở chứng.

- Sao lại tại em? – Thằng Tưởng cãi – Ai bảo anh gắt, nó thấy động mới bay chứ. Thế là toi công rình từ nãy tới giờ. Công nhận con này ranh thật.

- Thôi! Đằng nào thì nó cũng bay rồi. Bây giờ theo tao đi vặt quả súng. Có đứa nào biết bơi không?

Cả ba đứa đều lắc đầu. Ừ, chúng nó ở đồng rừng, làm gì có ao hồ mà bơi? Nghĩ một lát, Mín bảo:

- Vậy cái Tuyền với thằng Bằng ở trên bờ trông quần áo, tao với thằng Tưởng xuống đầm lấy quả súng. Thằng Tưởng đứng ở mép đầm, tao vứt lên cho.

Mín và thằng Tưởng cởi truồng tồng ngồng lội xuống đầm. Lội ngang bụng, Mín bảo thằng Tưởng đứng lại rồi một mình ào xuống nước. Nắng lên, hoa súng nở kín mặt đầm. Từ những đài nhụy, mùi thơm lan tỏa nhẹ nhàng. Đầm năn toàn hoa súng trắng. Loại súng này hoa nhỏ nhưng quả to và lắm hạt. Hạt súng chỉ như hạt rau đay nhưng ăn béo ngậy. Mín quơ tay tìm những quả đã rút xuống dưới nước chín. Những quả súng to nung núc, tròn như quả thừu lựu nhần nhẫn trong tay Mín. Chẳng có loài cây nào lạ như cây súng. Lúc làm nụ thì ngoi từ đáy bùn lên mặt nước để nở hoa, bung những cánh hoa tránh muốt tô điểm cho mặt đầm. Khi đã thỏa thuê ánh sáng mặt trời thì hoa súng lại cụp vào rút dần xuống mặt nước để làm quả. Quả súng càng già ăn càng ngon. Giá mà lúc này có Keng ở đây…

- Anh nghĩ gì thế? – Cái Tuyền hỏi.

- Không nghĩ gì đâu. Thôi, về nhanh chúng mày ơi. Giờ này chắc mọi người đang cuống lên đi tìm đấy.

- Thế không đi vặt sung hả anh Mín? – Thằng Tưởng phụng phịu.

- Đúng thế. Đi vặt sung nữa! – Thằng Bằng và cái Tuyền cũng họa theo.

- Không được đâu, để chốc nữa…

Việc bốc mộ cụ ngoại từ trên đồng về được làm từ hôm qua, sớm nay thì ngôi mộ đã được xây gọn gàng. Vậy là từ nay, cụ ngoại đã được đưa về cái gò đầu làng như cụ muốn. Mín còn nhớ rõ như in ngày cụ mất. Cụ đi thật nhẹ nhàng đến nỗi con cháu đều sửng sốt. Hôm đó, mẹ bận việc đồng nên gởi Mín cho cụ ngoại trông. Lúc đang ngồi trong lòng cụ chóp chép ăn cơm nhá, Mín thấy tự nhiên cụ buông rơi thìa, gục đầu xuống kẹp chặt Mín trong lòng. Bị ngạt, Mín khóc thét lên. Hàng xóm chạy sang. Khi mọi người gỡ được Mín ra thì cụ ngoại đã mất rồi. Mỗi người mỗi việc túa đi gọi người đến chuẩn bị lo tang cho cụ. Lúc họ tìm được thì Mín đang núp sau cánh cửa buồng cụ, mếu máo khóc. Mẹ bảo, cụ ngoại đến chết vẫn còn không quên ôm ấp Mín, sau này, ngày giỗ cụ, Mín phải nhớ mà thắp hương.

Lúc ông Lãng khấn, Mín cũng rơm rớm nước mắt. Trong Mín, hình ảnh bà cụ chống gậy đi đâu cũng cắp theo đứa trẻ sẽ suốt đời, không thể xóa nhòa.

Mải nghĩ, Mín quên khuấy không để ý xem bọn thằng Tưởng đâu. Quái, lẽ nào chúng trốn đi vặt sung rồi. Chắc lúc Mín ra mộ cụ, chúng nó đã đưa nhau đi thật. Mín chưa kịp dặn, nhỡ mà đứa nào ngã xuống ao thì chết.

Về nhà ông Lãng, Mín tắt lối đằng sau sang mấy cây sung nhà Bàng. Đến khỏi đầu hồi, Mín đã thấy ba đứa lếch thếch về.

- Chúng mày đi đâu về?

- Bọn em đi vặt sung.

- Sao chúng mày liều thế?

- Liều là sao? – Thằng Bằng hỏi.

Mín kéo chúng nó ngồi xuống chỗ đầu nhà:

- Mấy cây sung đó đều chõ ra ao, chúng mày chẳng đứa nào biết bơi mà dám trèo lên đó, nhỡ trượt chân rơi xuống nước thì ai cứu? Với lại, dưới ao còn biết bao nhiêu là cọc, ngã xuống cọc nó xuyên vào bụng thì lòi ruột.

Nghe Mín nói, cả ba đứa đều há hốc mồm.

- Chưa hết đâu. Người ta đồn ở mấy cây sung còn có ma nữa đấy, nhỡ ma nó rung cây thì ngã dập mặt.

Mấy đứa đã bắt đầu ngấm sợ, hỏi:

- Thế anh bị ma rung bao giờ chưa?

- Bị thì đã chẳng còn ngồi đây. Người ta bảo ma rung thì cây lá không động đậy mà người vẫn ngã. Tao chưa bị ma rung nhưng ma tịt cắn thì bị rồi. Lần ấy, tao với một thằng trong xóm trèo lên vặt sung ăn, lúc tụt xuống, tự dưng người ngợm chân tay nổi mẩn đỏ, ngứa rách da rách thịt. Mọi người bảo ma sợ giẻ rách, thế là tao lấy giẻ rách đốt cháy rồi lấy than bôi vào người, chỉ bôi khỏi tay một lúc là hết ngứa. Sung lấy rồi sợ, chẳng đứa nào dám ăn, đành ném đi. Người hay đi đêm còn kể, trời khuya, đi qua mấy cây sung nhà bà Bàng còn gặp những cục đỏ lừ to bằng nắm tay rơi ùm xuống ao, khiếp chưa!

Ba đứa xanh mắt, ngồi nép vào tường gạch. Mín hỏi:

- Sung chúng mày vặt đâu?

Thằng Tưởng lí nhí:

- Vừa rồi, có một thằng cưỡi con trâu đực bắt bọn em đưa hết cho nó. Nó còn lấy cả cây súng cao su nữa. Em đang định chạy về gọi anh đi đòi lại.

- Hừ, thằng Ca đấy mà! – Mín bấm bụng – Mà sao chúng mày lại dây vào với nó?

- Chúng em đâu có dây với nó, tại nó bảo dám vặt sung ở cổng nhà nó. Có đúng cổng nhà nó không?

- Ừ, đúng là cổng nhà nó.

Thằng Tưởng ngậm ngùi:

- Thế thì thôi, chẳng cần đòi lại cây súng làm gì. Nghe anh kể, em chẳng muốn quay lại chỗ ấy nữa. Cho luôn nó cả mớ sung ma đó…

3. Người ăn mày

- Chúng mày ơi, ăn mày!

Cả bọn đang chơi khăng dừng lại nhìn theo tay thằng Côn chỉ. Dưới dốc đê, chỗ đoạn đường dẫn vào làng, một người đàn bà quần áo vá chằng vá đụp, đội chiếc nón mê, xách bị lụi cụi đi vào làng.

- Hình như Tí Mậu chúng mày ạ. Đúng là Tí Mậu rồi! – Tiếng thằng Ca toang toác – Đi chúng mày ơi!

Cả bọn kéo nhau rầm rập chạy vào làng.

Đúng là Tí Mậu thật. Nghe bảo Tí Mậu là người làng Gốm, chẳng biết dở dở thế nào nhưng không có chồng. Lai lịch Tí Mậu chẳng ai rõ nhưng người ta biết Tí Mậu vẫn sống bằng cách đến các làng xin ăn. Biết Tí Mậu khổ, chẳng thể làm mà ăn nên người ta động lòng bố thí cho Tí Mậu củ khoai, nắm gạo… Có người thấy Mậu rách rưới thì vứt cho cái áo cũ. Gọi là Tí nhưng thực ra Tí Mậu đã lớn tuổi. Đây là lần đầu tiên Tí Mậu mò đến làng Kiệt xin ăn. Chẳng mấy chốc, Tí Mậu đã kéo theo lũ trẻ vào đến xóm Đông. Thấy lũ trẻ lúc nhúc bám theo mình, Tí Mậu dừng lại nhìn chằm chằm vào cả đám với con mắt đờ dại, bải hoải, khiến cả bọn lùi lại. Thấy lũ trẻ có vẻ sợ mình Tí Mậu chụp nón xuống mặt cười khừ khừ rồi bai đôi chân vòng kiềng như chân vịt lạch đạch rẽ vào cái ngõ đầu tiên. Cái ngõ đầu tiên là ngõ nhà lão Đề. Lão Đề là dân phát vãng ngoài chợ, đến ngụ cư ở đất làng này. Lão tuy có vợ nhưng không có con. Đám trẻ con làng Kiệt rất sợ lão bởi cái tính cách ác độc và đôi mắt cú vọ gườm gườm. Đi chăn trâu, đứa nào mà sơ ý để trâu lọt vào đất nhà lão hay để bò bê bẻ mất cây măng ở bụi tre ven đường thì chỉ có chết. Đối với trâu bò, lão phang cho què lê kéo dệt. Còn mà để trâu vào vườn ông à? Lão móc túi lấy hai mảnh sành đã chuẩn bị sẵn kẹp cho đứt tai, rớm máu. Trong đám trẻ, khối đứa đã phải ăn cái món sành kẹp tai của lão. Tí Mậu vào nhà lão chắc chắn là sẽ có chuyện.

- Con điên kia! Ai cho mày vào đây?

Đã bảo ngay mà. Dứt sau câu nói, lão Đề lù lù xuất hiện như một con dã nhân với đôi mắt gườm gườm lạnh toát. Cây gậy tre đực trong tay lão huơ lên.

- Cút mẹ mày đi, không ông phang gãy giò bây giờ.

Dù đần dại nhưng Tí Mậu vẫn cảm nhận được sự dữ tợn, giọng nói gầm gừ và bộ mặt gớm ghiếc của lão Đề nên rú lên một tiếng rồi cắp bị ôm đầu bỏ chạy. Lũ trẻ đứng giãn cả ra, cuối cùng cũng nháo nháo chạy theo.

Một lát chần chừ rồi Tí Mậu lại rẽ vào cái ngõ thứ hai, ngõ cha con nhà lão Bộc. Lão Bộc lành như cục đất. Vợ lão Bộc chết từ lâu lắm rồi, hồi lão vẫn còn đi làm ăn xa chưa về. Từ sau khi vợ mất, lão về ở hẳn lại làng. Lão ra cửa con sông đào, chỗ nước trong đồng chảy ra sông Kinh Thầy cất lên chiếc lều vó bè đánh cá. Lão còn làm thêm nghề đan lát bán cho dân trong làng. Lão chỉ có độc một mụn con gái nhưng bị câm.

- Lại đây đã con!

Thấy Tí Mậu rụt rè ngoài cổng, đang ngồi đan trước sân, lão Bộc ngẩng lên vẫy. Thấy lão vẫy, Tí Mậu ôm cái bị khép nép vào ngồi xuống cạnh lão.

- Có đói không?

Lão Bộc hỏi. Tí Mậu không nói, chỉ khẽ gật đầu. Lão Bộc vào nhà lấy ra mấy củ khoai luộc đặt vào tay Tí Mậu. Rồi lão đổ cả bơ gạo vào chiếc bị mà Tí Mậu đã mở sẵn. Được gạo, được khoai, Tí Mậu vội đứng dậy đi ra cổng, đi mà như chạy, như sợ nếu không đi nhanh, lão già hào phóng kia sẽ đổi ý mà đòi lại những thứ đã cho. Khổ thế! Lão Bộc thương cảm lắc đầu. Ra khỏi ngõ nhà lão Bộc, Tí Mậu bỏ khoai vào miệng, nhồm nhoàm ăn, chỉ hai ba miếng là đã hết củ khoai to, chẳng cần bỏ vỏ…

Những nhà đi vắng thì thôi, nhà nào mở cửa Tí Mậu cũng vào. Vào nhà ai, Tí Mậu cũng thụt thò như đứa ăn trộm, trong khi đó, lũ trẻ bám sau thì lại ồn ào quá chợ. Nếu không biết Tí Mậu, chắc người ta sẽ bảo Mậu bị câm, xin ăn mà chẳng bao giờ mở mồm nói câu nào, chỉ cúi gằm mặt, phành bị ra. Đến nhà ai, Tí Mậu cũng được người ta cho nhưng cũng có nhà ki bo kẹt xỉ đuổi xơi xơi.

Thấy Tí Mậu chuẩn bị vào nhà mình, thằng Ca chạy vội về đóng kín cổng. Thấy cổng đóng, Tí Mậu lại lật đật trở ra đi sang nhà khác.

Suốt từ sáng, lũ trẻ lẽo đẽo bám theo Tí Mậu đi không còn sót một nhà nào trong làng. Cái bị của Tí Mậu từ rỗng không rồi cứ nặng dần. Đến gần trưa thì cái bị của Tí Mậu đã trên lưng. Cuối cùng, Tí Mậu trở ra con đường cũ quay về.

Từ sáng tới giờ, lũ trẻ vẫn nhốn nháo bám sát Tí Mậu. Bọn thằng Đoài, thằng Ca, thằng Tuynh, thằng Côn thỉnh thoảng lại nhặt đất ném vào người Tí Mậu khiến Tí Mậu đau đớn nhăn nhó. Tự nhiên, cái cảm giác e dè sợ sệt Tí Mậu của đám trẻ trâu biến đi đâu mất. Chúng sán lại gần giật nón, giật áo của Tí Mậu. Mới đầu, Tí Mậu còn phản ứng bằng cách quay lại trừng mắt, vung gậy dọa nhưng về sau, chúng nhận thấy sự sợ hãi đã xuất hiện trên khuôn mặt của Tí Mậu. Thằng Ca tụm mấy đứa lại nói thầm cái gì đó rồi cả bọn túa ra, mỗi đứa cúi xuống tìm một cái gì đó xung quanh. Thằng Ca nhặt lấy viên sỏi rồi móc từ túi quần ra khẩu súng cao su. Mín trố mắt. Đúng là khẩu súng cao su mà nó lấy của thằng Tưởng hôm nào. Thằng tồi! Kìa, nó còn định dùng cây súng cao su đó bắn Tí Mậu. Bộp! Một viên sỏi rời đế. Một tiếng "ái" thật to rồi Tí Mậu lạch đạch bỏ chạy. Đám thằng Ca hò hét đuổi theo. Tí Mậu cắm đầu chạy nhưng đến rặng tre gần dốc đê thì bọn thằng Ca cũng đuổi kịp, đứng chặn trước mặt. Từ đây ra đê chỉ có mỗi con đường này. Hết lối, Tí Mậu lùi lại, giơ cây gậy lên dọa tiếp. Thằng Ca từ trong đám đông bước ra với khẩu súng cao su. Cảm nhận điều gì sắp xảy ra, Tí Mậu run rẩy, buông rơi cây gậy ngồi thụp xuống ôm lấy đầu. Dường như chỉ đợi có thế, thằng Ca nhảy bổ vào đá một cú mạnh vào người Tí Mậu. Bị đá bất ngờ, Tí Mậu nảy bật dậy như quả bóng.

- Chúng mày đâu, xô vào đi!

Đám trẻ trâu hò hét, nhảy xổ vào. Tí Mậu xoay tròn giữa vòng vây. Mỗi khi có đứa nào đó đá vào người, Tí Mậu lại "á" lên đau đớn. Bộp! Cú đá của thằng Ca trúng vào chiếc bị đựng những gì Tí Mậu đã xin được từ sáng tới giờ. Mất đà, Tí Mậu ngã xệp xuống đường nhưng vẫn không chịu buông rơi chiếc bị. Thằng Ca lại bổ vào cái bị mà Tí Mậu đang giữ khư khư trước ngực. Lần này, cái bị đã tung lên rồi đổ òa ra đất. Khoai, gạo từ bên trong túi òa ra. Tí Mậu kêu oai oái, nhào tới với lấy cái bị, vơ vội lấy đống gạo, khoai. Như lũ diều hâu xâu xé con mồi, bọn thằng Ca ào vào tay năm, tay ba cướp những củ khoai mà người ta đã bố thí cho Tí Mậu.

- Mấy cái thằng này! Chúng mày định giết người ta à? – Một bà hàng xáo đi đong thóc về đến đó, thấy thế quát ầm lên. Bọn thằng Ca bỏ chạy tán loạn, mang theo những củ khoai, củ sắn vừa cướp được. Người đàn bà hàng xáo dựng xe, đỡ Tí Mậu dậy rồi phủi những lớp đất cát, lá tre bám bê bết trên người Tí Mậu. Chẳng quan tâm đến sự bẩn thỉu của quần áo, tóc tai, Tí Mậu vừa khóc, vừa vội vàng vốc đống gạo vãi lẫn cả đất cát, lá tre, phân trâu, phân bò khô… vào trong bị. Vốc xong, Tí Mậu vùng dậy, vớ chiếc nón mê đã bị lũ trẻ giật rách cắm đầu chạy. Quan sát sự việc từ nãy tới giờ, Mín bần thần nhìn theo Tí Mậu lếch thếch khuất dần trên triền đê mấp mô…

- Mín thương bà ấy lắm hả? – Keng đã đến đứng sau lưng Mín tự lúc nào.

- Ừ, Mín thấy nhớ bà Bờ. Thương quá Keng ạ!

4. Câu tôm

Kể từ chiều ấy, Mín không muốn giáp mặt bọn thằng Ca, thằng Đoài, thằng Tuynh nữa, cũng không hứng thú gì với các trò chơi chúng nó bày ra. Mín ra bụi tre hóp nhà ông Cứ chặt một mớ cần tre về làm cần câu tôm. Róc xong cần, Mín ra quán bà Đản mua một cuộn cước tơ. Lưỡi câu thì Mín về nhà lấy dây tanh ^{^[1]} xe đạp uốn. Ở quán bà Đản có lưỡi câu nhưng chỉ để câu cá rô, cá diếc, cá mại…

Buổi trưa, Mín dắt Mình Đất đi sớm, không quên mang theo mớ cần câu tôm và một con dao rựa cùn. Ra bãi đê, thấy đám cứt giun đùn trên mặt đất, thọc dao xuống là có mồi câu. Giun ở bãi đê toàn giun xoăn màu đen. Loài giun này rất lạ, chỉ cần bị móc lên mặt đất là cuộn tròn lại như con cuốn chiếu. Trong các loại giun làm mồi không mồi nào dai như giun xoăn. Nếu tuốt hết ruột thì xác giun chẳng khác gì sợi dây chun, dứt không đứt.

Chỉ sau một lát đào bới, Mín đã có lưng ống bơ giun xoăn làm mồi. Mín vấn thừng vào cổ cho Mình Đất ăn cỏ rồi cầm bơ giun xuống bờ lau cắm câu. Mín cắm hết tám cần câu thì đám trẻ trâu trong làng cũng kéo ra. Bọn thằng Ca lại rủ nhau ra điếm chơi đánh khăng, để mặc lũ trâu ăn xuống bờ lau. Ở dưới sông, Mín thấp thoáng nhìn thấy Keng đang quẩy đôi quang đi trên mặt đê. Chắc Keng cũng đoán ra Mín ở dưới bờ sông vì Mình Đất ăn gần đó nhưng Keng chưa xuống ngay mà còn tranh thủ nhặt những bãi phân trâu của đám trâu vừa xổ chuồng…

Một sợi cước rung rung. Mín trờ tới nhổ cần nhấc thử. Đúng tôm ăn mồi rồi. Mín uốn cong cổ tay giật nhẹ. Sợi cước lôi tuột con tôm mắc câu lên bờ. Ô! Không phải một mà hai con tôm một lúc, một con mắc ở lưỡi trên, một con mắc ở lưỡi dưới. Mùa này, tôm cái đang có trứng, bụng căng mọng. Bỏ hai con tôm vào chiếc giỏ con, Mín tìm một cành que cắm chìm chiếc giỏ xuống nước. Tôm sông rất tươi nhưng chóng ươn, chỉ lên bờ một lúc là chết nên phải sống trong nước. Mín cắm xong chiếc giỏ thì mấy sợi cước cùng căng một lúc. Mín luống cuống chạy đi nhấc một lượt rồi cứ vứt cả tôm cả cần trên bờ để đi nhấc những cần khác, sợ không nhấc kịp, tôm sẽ tha mồi vào hốc đá, nghiến đứt cước ngay. Hôm nay trở trời hay sao mà lũ tôm ăn mồi tợn thế, chỉ vài lượt nhấc cần đã được gần hai chục con trong giỏ.

Về chiều, mặt trời chói chang hắt nắng trên mặt sông loa lóa. Mồ hôi túa ra, Mín cứ luôn tay nhấc hết cần này lại quay lại nhấc cần khác. Đang say sưa câu tôm, Mín thấy Keng đi từ trên đê xuống bờ đá khóc tức tưởi. Trong tay Keng, cái nón đội đầu đã bẹp dúm.

- Có chuyện gì thế, Keng?

- Ca nó không cho Keng nhặt phân trâu ở ngoài đê nữa. Nó bảo tại Keng chơi với Mín. Nó còn giẫm bẹp nón của Keng và vứt quang gánh xuống rệ sông.

Mín vứt cái cần câu xuống bờ đá, đứng phắt dậy:

- Được, để Mín nói chuyện với nó.

- Không được đâu. Nó sẽ gây gổ với Mín đấy!

- Sợ gì nó? Chẳng lẽ để nó bắt nạt mãi sao?

Rồi chẳng để ý đến Keng lẽo đẽo chạy theo, Mín xăm xăm đến chỗ bọn thằng Ca đang tụ tập chơi khăng.

- Ca, tao muốn nói chuyện với mày.

Thằng Ca cầm cây khăng mẹ định đánh gà, thấy Mín, nó liền ngẩng lên nhìn:

- Mày muốn gì?

Mín nói rành rọt từng từ:

- Có phải mày cấm Keng không được nhặt phân trâu ở đê hay không?

- Ừ, tao cấm đấy!

- Mày là thằng tồi. Đến việc ấy mày cũng có thể làm được à?

- Việc gì mà tao chả làm được? Đến con trâu bẩn thỉu của mày tao còn đuổi được sang sông nữa là…

Mín càng ức:

- Mày tồi lắm! Mày trả thằng Tưởng cây súng mà mày đã lấy của nó đi! Chính mày đã dùng cây súng đó bắn Tí Mậu hôm rồi.

- Thì mày làm gì được tao?

Mín sấn vào ôm thằng Ca, giằng cây súng mà nó đang đeo dệnh dạng ở trên cổ.

- Thằng oắt, mày dám à?

Thằng Ca hét lên. Nó tỳ hai tay lên vai Mín đẩy ra. Không chịu, một tay Mín ghì chặt thằng Ca, một tay túm lấy khẩu súng cao su.

- Mày có buông ra không hả? – Thằng Ca lại hét lên.

- Mày không trả, tao không buông.

- Không buông này!

Thằng Ca lấy hết sức đẩy Mín ngã xoài xuống cỏ. Yếu thế hơn, Mín loạng quạng rồi ngồi xệp xuống đất. Khẩu súng cao su bị giằng mạnh giãn căng tức thì đứt phựt.

Thằng Ca tái mặt, lừ lừ tiến đến trước mặt Mín. Mín chồm dậy, nhìn chằm chằm vào mặt thằng Ca, không hề nao núng. Chẳng biết thái độ của Mín lúc đó thế nào thằng Ca đành phải nhún. Nó nói với bọn trẻ: "Từ nay tao cấm không được đứa nào chơi với nó!" rồi quay lại Mín:

- Đi mà nhặt phân trâu với con bé Keng của mày ấy!

Mín cũng không vừa:

- Chúng nó sợ mày chứ tao không sợ mày đâu Ca! Rồi sẽ có ngày mày phải trả lại tao đồng xu cái.

Nói rồi, Mín quay đầu kéo Keng bỏ đi.

Đi sau Mín, Keng rụt rè hỏi:

- Từ giờ Keng không được nhặt phân trâu nữa hả?

Mín an ủi:

- Chúng nó chẳng làm gì được đâu. Buổi trưa chúng nó lùa trâu về hết thì quẩy quang gánh đi nhặt. Chịu khó về muộn cũng được. Bây giờ xuống bờ sông câu tôm thôi. Hôm nay tôm cắn nhiều ghê!

- Vậy hả? – Keng chạy theo cười khúc khích.

Xuống đến bờ sông, Keng thấy Mín sững lại.

- Có chuyện gì vậy?

Mín không đáp, chỉ tay xuống bờ lau. Một thằng lạ hoắc đang nhấc những cần câu tôm của Mín. Thấy Mín và Keng, thằng đó quay lại cười nhăn răng, nói:

- Tao đang chèo thuyền, thấy mấy cần câu bị nước sắp cuốn trôi mà không thấy người nên ghé vào.

Mín thấy ở bờ lau có chiếc thuyền nan thật.

- Mày là người làng chài à? – Mín hỏi.

- Ừ, tao vào làng mua dầu đốt đèn. Đây này, chai dầu tao vừa mua về đấy.

Rồi nó tiếp:

- Vừa nãy tao thấy chúng nó bắt nạt mày. Sao thế?

- Chúng nó không muốn cho tao chơi cùng. Thằng Ca nó bảo vì tao dám trêu tức nó.

Thằng bé thuyền chài cười khanh khách:

- Thế thì chơi với nó làm quái gì. Chơi một mình khoái hơn. Tao cũng chỉ chơi một mình, suốt ngày lênh đênh với sông với nước mà đã chết đâu?

Rồi nó lại chạy đi nhấc cần câu. Đến cần thứ ba, một con tôm càng bị lôi lên mặt nước giãy xoành xoạch.

- Được con nữa rồi! Vừa nãy, tao câu được ba con liền, bỏ cả vào cái giỏ cắm dưới nước kia kìa!

Keng chạy lại chỗ cái giỏ nhấc lên nhìn thử. Vừa ngó vào, Keng đã kêu lên:

- Ôi, mớ tôm ngon ơi là ngon! Sao Mín câu giỏi thế?

Mín thấy thằng nhóc thuyền chài này có vẻ dễ mến.

- Mày tên gì? – Mín hỏi.

- Tên tao là Kình. Ông tao bảo ở biển, không loài cá nào dũng mãnh như loài cá kình. Từ nhỏ, tao sống với sông nước nên ông tao lấy tên loài cá đó đặt cho tao.

- Thế mày sống với ông à?

- Ừ. Bố mẹ tao mất cả rồi.

Rồi thằng Kình ngồi phệt xuống bãi cát ẩm, đôi mắt nó đượm một chút u buồn.

- Sao mày còn chưa về? – Mín hỏi.

- Về thuyền chỉ có một mình, cũng buồn. Nhiều hôm, thấy bọn mày chơi, tao cũng thích lắm nhưng lại ngại. Hôm nay vì đi mua dầu tao mới được chơi thế này.

- Nếu mày thích thì từ rày cứ đến đây chơi với tao và Keng. Bọn tao cũng chỉ có hai đứa thôi.

- Mày không đùa chứ? – Thằng Kình hỏi lại.

- Thật! Nếu không tin thì tao thề.

Thằng Kình bật cười khanh khách.

- Không phải thề. Ngày nào tao chẳng chèo thuyền thả lưới qua bờ lau này. Ngày mai tao sẽ ra đây, còn bây giờ tao phải về thuyền, không ông tao lại tưởng tao bị đám trẻ trong làng bắt nạt.

Thằng Kình nói xong, cầm chai dầu nhảy xuống thuyền. Lát sau, bóng nó đã khuất sau những lùm cây…

5. Vào làng chài

Thằng Kình chống cây sào vào bờ đẩy thuyền ra, xong nó gác cây sào lên thuyền rồi cầm mái chèo khuấy nước. Bờ lau chốc lát đã lùi lại phía sau. Làng chài bồng bềnh trên sông dần hiện ra trước mặt.

Người làng Kiệt kể, ngày trước, con gái lý trưởng làng Kiệt đem lòng yêu một người con trai làng chài. Đêm đêm, họ lén gặp nhau ngoài bờ sông. Một đêm, lý trưởng bắt gặp, cho đám trương tuần đánh chàng trai một trận thừa sống thiếu chết. Còn cô gái từ ngày đó bị cấm ra khỏi nhà. Rồi lý trưởng bắt cô phải lấy con một địa chủ giàu có trong vùng. Đêm trước ngày cưới, cô trốn ra sông tìm gặp người yêu. Lúc này, cô mới vỡ lẽ chàng trai đã bị cha cô đuổi đi. Đau khổ, cô gieo mình xuống sông. Sau cái chết của con gái, lý trưởng điên tiết sai trương tuần đuổi hết dân làng chài và tuyên bố: nếu chiếc thuyền chài nào bén mảng đến khúc sông làng Kiệt sẽ cho ném đá đến chết. Biết bao nhiêu thuyền chài đã bị ăn những trận mưa đá như thế khi vô tình đi ngang qua khúc sông làng Kiệt. Nhiều năm sau, mối thù xưa mới nguôi ngoai. Dân chài tứ phương lại kéo nhau tụ về khúc sông xưa…

- Phải đây là lần đầu tiên mày ra làng chài không? – Thằng Kình hỏi nhưng Mín lơ đãng, nghe không rõ.

- Hử? Mày vừa bảo cái gì cơ? – Mín hỏi lại.

Thằng Kình rướn người về trước vít đôi cánh tay sạm nắng về sau cho con thuyền xuôi vào dòng chảy:

- Có phải đây là lần đầu mày ra làng chài không?

- Ừ. Làng chài suốt ngày lênh đênh trên mặt nước, làm sao mà người ta quen được?

- Quen chứ! Sống trên sông mà không quen với sông với nước thì còn gọi gì là người làng chài nữa. Không những biết một khúc sông này mà còn phải biết nhiều sông khác. Này, tao đã có lần ra đến cửa biển rồi đấy!

- Thật à? – Mín không tin.

- Thật chứ! – Thằng Kình quả quyết.

- Mọi con sông đều chảy về biển. Cứ theo dòng chảy, đi hết sông là đến biển thôi.

- Mày được đi nhiều, thích nhỉ? – Mín xuýt xoa.

- Ông tao bảo, đối với người làng chài, con sông nào cũng là nhà, cũng là quê hương của mình. Thôi, đến làng chài rồi. Chiếc thuyền cắm sào có ông già đang ngồi đan cụp là thuyền của ông cháu tao. Này, ông bảo ông quen khối người ở trong làng đấy! Chưa biết chừng ông mày với ông tao biết nhau cũng nên. Mà ông mày đâu? – Thằng Kình hỏi.

- Ông tao mất rồi.

Thằng Kình ỉu xìu:

- Lần bà tao mất, tao khóc suốt mấy ngày liền. Tao biết ông tao cũng khổ nhưng giấu. Thôi, đừng nói lung tung nữa. Hôm tao vào nhà mày vặt sung, có bọn định trêu tao. Nhưng trêu thì trêu, tao chẳng sợ. Hôm nào tao sẽ lại vào làng nữa.

- Ừ. Rìa bờ ao nhà tao vào nhà Keng, sung chín rụng đầy mặt nước. Chỉ khoái lũ cá trắm thoải mái tớp ăn.

- Ông ơi! Cháu đã về đây rồi.

Nhảy phốc lên thuyền cầm sợi dây buộc vào cọc sào, thằng Kình nói to như sợ ông nó không nghe tiếng, rồi nó quay lại nói với Mín:

- Ông tao già rồi nên bị nặng tai.

Một con chó Vện quẫy đuôi sủa ông ổng. Thằng Kình cúi xuống vuốt ve con chó khoe:

- Con Vện đấy. Nó khôn lắm! Còn biết bơi nữa. Vện… Vện… Lại đây!

Thấy thằng Kình về cùng một thằng bé, ông già dừng tay đan. Đoán được ý ông già, thằng Kình cười khùng khục:

- Đây là thằng Mín cháu đã kể với ông bữa trước.

- Ừ! – Ông già gật đầu.

Thằng Kình kéo Mín chui vào trong thuyền:

- Vào đây. Tao bảo rồi. Nom ông tao thế thôi nhưng dễ tính lắm. Đấy, nhà của ông cháu tao chỉ thế thôi.

Mín ngồi xuống chiếc sạp gỗ quan sát quanh thuyền. Chiếc thuyền được làm bằng gỗ, có mui bằng nan tre đan. Phía đầu thuyền có tấm nan lớn được chống bằng sào để làm nơi ngồi bóng mát. Đồ đạc trong thuyền có vẻ sơ sài: vài chiếc niêu, chiếc bát úp trong thúng, mấy bộ quần áo mắc trên vách thuyền. Chiếc bát hương cũng được đặt trên vách thuyền. Phía dưới bát hương là mấy con dao. Số còn lại toàn đồ nghề của dân chài: xiếc, cụp, chài, lưới vương, rỉa, cần câu ba ba…

Thấy Mín cứ nhìn chăm chắm vào những đồ vật trong thuyền, thằng Kình có vẻ tự đắc, hỏi:

- Mày lạ những cái đó thế sao?

- Không lạ, nhưng đây là lần đầu tiên tao nhìn thấy nhiều đồ bắt cá như thế. Ở trong làng, nếu có những thứ này chắc cũng bắt được nhiều cá lắm.

Thằng Kình cười:

- Mày năng ra làng chài chơi còn được thấy nhiều cái hay hơn nữa. Thôi! Bây giờ vào bếp với tao!

Nói rồi, thằng Kình kéo Mín ra phía đuôi thuyền.

- Ra đây!

- Làm gì?

- Thì cứ ra đây!

Mín theo thằng Kình chui ra phía đuôi thuyền. Ở đó có những tiếng lóc róc không rõ từ đâu. Thằng Kình rút thanh tre bằng hai ngón tay cài qua nắp sạp lật lên. Trước mắt Mín, những con cá đang lóc róc quẫy lội. Thì ra đây là khoang giữ cá và âm thanh vừa rồi là phát ra từ đây. Thằng Kình nhìn Mín ý chừng khoe:

- Ở làng chài chỉ có cá thôi, mày thích không?

- Thích. Mà nhốt vậy không sợ chúng sổng mất sao?

- Sổng sao được? Cái khoang này có đáy thông với sông nhưng được lưới bao hết rồi.

Nói rồi, thằng Kình cầm vợt gác trên vách vục xuống nước. Chỉ một cái đưa qua, nó đã tóm được một con cá chép to như cái mo nang nằm chềnh ễnh. Con cá phè hai chiếc râu ngớp ngớp vài cái rồi quẫy phành phạch làm nước bắn tung tóe cả vào mồm, vào mặt thằng Kình.

- Sắp chết rồi mà còn giãy khỏe gớm! Này, nhìn bụng nó này. Phải được cỡ bát con trứng chứ chẳng chơi!

Thằng Kình dúi con cá đã bị nó thọc tay vào mang đưa cho Mín. Mín cũng bắt chước nó, thọc tay vào mang bên còn lại xách lên. Con chép to thật! Mín từng theo bọn thằng Tuynh, Đoài ra đồng tát cá, đánh dậm, nhưng đây là lần đầu Mín được cầm một con cá to đẫy tay thế.

Bếp cũng được nhóm lên. Chỉ một loáng, thằng Kình đã làm xong và cho con cá vào chảo rán. Mùi hành mỡ thơm rựng bắt đầu lan tỏa quanh thuyền. Lúc thằng Kình lia con dao rọc bụng con cá chép, một bụng đầy trứng thòi ra. Nó lấy bát móc được trên lưng cái bát tô. Các thuyền khác quanh làng chài cũng đã bắt đầu bắc bếp. Khói trắng bảng lảng bốc đầy mặt sông. Cái bếp trên thuyền được… treo, nom thật ngộ.

- Nhà thuyền nào cũng bắc bếp thế này à?

- Thì thuyền bằng gỗ, phải nấu thế kẻo cháy hết.

Thấy thằng Kình làm tất cả các việc nấu, thổi cơm Mín thầm thán phục nó:

- Mày giỏi thật đấy Kình, mọi việc cứ phăm phăm. Cứ cho tao con cá rồi chỉ bảo thì tao cũng chịu.

- Nhà có hai ông cháu nên tao làm mãi đâm quen. Mày đã nghe kể sự tích cá chép chưa?

- Cá chép mà cũng có sự tích à?

- Có chứ, ông tao kể cho nghe. Chuyện sông nước, chuyện gì ông tao chẳng biết. Tao kể nhé!

Vừa nấu cơm, thằng Kình vừa kể cho Mín nghe sự tích cá chép hóa rồng. Rồi thằng Kình lại chuyển sang kể đủ chuyện trên trời dưới bể mà nó nghe được. Sợ thằng Kình mải mê với câu chuyện, Mín nhắc:

- Ôi! Thế mày quên không cho trứng cá vào à?

- Trứng cá mà rán từ đầu thì cháy ngay, lại không ngon. Lúc nào rán gần chín cá mới cho trứng cá vào, chỉ đảo lòng đào thôi. Trứng cá lòng đào ăn ngọt lắm!

Bữa cơm được dọn ra. Lúc ông già lôi ra hũ rượu thuốc, thằng Kình cũng bưng đĩa cá lên. Nó giục:

- Vào ăn cơm đi mày!

- Hai thằng ăn đi!

Sợ Mín e ngại nên ông già giục trước. Rót một chén rượu, ông già đưa lên miệng chiêu một ngụm. Uống xong ông cầm đũa gắp một miếng trứng cá to lùm lùm đặt vào bát cho Mín.

- Ăn đi. Trứng cá phải ăn nóng mới ngon. Này, ta biết ông cháu đấy.

- Có thật không ạ?

- Còn là chỗ gần gũi nữa kia. Chỉ phải cái ông cụ đi sớm quá. Con sông này ông cụ cũng thuộc trong lòng bàn tay, chẳng khác người làng chài. Rồi sẽ có ngày lão kể chuyện của ông cụ cho mà nghe…

6. Đêm trên sông và câu chuyện của ông lão thuyền chài

Vừa chập tối, thằng Kình đã tìm Mín.

- Tối nay lại đi à? – Mín hỏi.

- Đi chứ. Hai hôm trước trăng lu, hôm nay trời quang, trăng sáng phải biết.

- Ừ. Đợi tao khoác thêm cái áo đã.

- Hai người định đi một mình à? – Keng phụng phịu.

- Con gái thì biết gì. Chuyện sông nước chứ đâu phải chuyện đùa. Thôi, ở nhà, mai tụi này sẽ kể cho mà nghe!

Thằng Kình gạt đi. Keng vẫn chưa chịu:

- Cái gì cũng chê con gái. Là con gái thì không được chơi những trò của con trai sao?

Thấy Keng cứ khăng khăng, Mín cố giải thích:

- Đây không phải là chơi trò của con trai mà là ra sông vào ban đêm, nghe chưa?

- Ôi! Cái gì sột soạt trong bụi duối thế kia?

Thằng Kình dúm lại. Keng hét lên bấu chặt lấy lưng Mín. Cả Kình và Mín đều phá lên cười:

- Mới có thế mà đã sợ thì sao đi được? Ra đó còn nhiều chuyện rùng rợn hơn thế nữa. Thôi, đi đi mày.

Thằng Kình lôi tuột Mín đi, bỏ lại Keng đứng tần ngần ở cổng. Keng hậm hực muốn phát khóc.

Đêm nay đã là đêm thứ ba, Mín ra sông chờ xem bắt ba ba. Hai đêm trước trăng mờ nên thuyền của ông già đành neo sào. Đêm nay, đoán trước trăng sẽ sáng nên ông già bảo thằng Kình chuẩn bị sẵn đồ đạc từ chiều. Nhìn đĩa gạo, muối và mấy thẻ hương ông già để trong chiếc rổ, Kình biết chẳng mấy nữa thuyền sẽ nhổ sào nên chạy vào gọi Mín. Mín và thằng Kình ra đến bờ sông thì mặt trăng cũng vừa ló. Ánh trăng như tấm thảm trải vàng trên mặt sông. Về tối, bờ lau có vẻ hắt hiu. Gió nồm nam thổi xao xác cả một dải bờ sông.

- Thằng Kình về đấy à? – Thấy có bóng người, ông lão hỏi ngay.

- Dạ. Cháu đi gọi thằng Mín.

- Ừ. Hai thằng vào chuẩn bị đi rồi nhổ sào.

Mặt trăng nhô khỏi mặt đê thì thuyền nhổ sào. Ra sông, thuyền cứ men theo bờ lau mà xuôi. Ông già đứng đuôi thuyền cầm sào chống, còn thằng Kình ngồi đằng mũi cầm mái chèo bơi. Mặt sông lặng lờ, cảm tưởng như dòng nước không hề chảy. Trên thuyền chẳng có gì nhiều: một chiếc rọ tre lớn có cửa buộc thắt nút dây dù, một mẹt cá lẹp băm nhỏ. Chắc đây là mồi nhử mà thằng Mín từng nghe kể. Ngoài ra còn có đĩa muối, gạo, một cút rượu nhỏ, vài thẻ hương và một chai gì đó màu đen. Thằng Kình bảo:

- Bắt ba ba phải có bí quyết. Trong làng chài, ngoài ông tao, không có người thứ hai.

Mín tỏ ra không tin. Thằng Kình khẳng định:

- Tao không đùa đâu. Này nhé, không cần dùng dây câu, không cần dùng lưới hay bất cứ thứ đồ nghề nào, chỉ bắt bằng tay không thôi nhé!

- Bằng tay không? Bắt ở trên sông? – Mín hỏi lại.

- Chứ còn gì nữa? Thế mới đáng để xem. Nhưng chỉ có mấy ngày trăng tròn thôi. Ngày trăng tròn mà trời nhiều mây thì cũng bó tay.

Con thuyền vẫn miệt mài lướt trên mặt nước. Đến một khúc sông, ông già đẩy cho thuyền áp vào bờ. Thuyền dừng, Mín nghển cổ nhìn lên. Sau bờ lau là một vùng rậm rạp, lô nhô những khối đen thẫm. Hình như có một tán si cổ thụ và một cái miếu phía dưới. Thì ra thuyền đang ở gần miếu thổ thần. Những khối lô nhô kia là những phiến đá lởm chởm. Chẳng lẽ đây là chỗ để ông già bắt ba ba sao? Mín khẽ rùng mình. Khúc sông này, ngôi miếu này là nơi bắt nguồn của bao câu chuyện rùng rợn, ma quái mà người bạo dạn nghe cũng phải chợn. Ban ngày cũng không đứa trẻ trâu trong làng nào dám qua lại chứ nói gì buổi tối. Chẳng lẽ ông già chưa bao giờ từng nghe những chuyện rùng rợn đó?

- Vẫn còn sớm. Hai đứa cứ ở đây, tao đi có chút việc.

Nói rồi ông già cầm chiếc rổ có đĩa muối, gạo, hương, rượu leo lên bờ. Nhìn ông già mất hút vào bãi đá, Mín có cảm giác nghẹt thở.

- Mày sao thế? – Thằng Kình hỏi.

- Tao đang thắc mắc, ông già lên đó làm gì?

Thằng Kình ồ lên cười:

- Có gì đâu. Ông tao lên đó thắp hương cho mấy linh hồn vạ vật quanh miếu. Tuần trăng nào, trước khi ra sông ông tao chẳng lên đó?

- Ông mày không sợ à? Người ta bảo ngôi miếu này thiêng lắm. Có khối chuyện kinh khủng ở đó nữa cơ.

- Làm quái gì có chuyện gì. Họ cứ đồn vu vơ thế. Mày có muốn lên đó một lát không?

- Không! Tao không lên.

- Vậy mày ở đây trông thuyền nhé. Tao lên đó một lúc rồi tao xuống.

Mín sởn gai ốc. Thằng này có… hâm không mà bảo Mín ở đây một mình? Dường như chẳng để ý gì đến Mín, thằng Kình nhảy lên bờ. Tóc gáy Mín dựng lên.

- Đợi tao với!

Mín nhảy theo thằng Kình. Đành liều đi theo nó vậy. Hai thằng lên đến miếu thổ thần đã thấy ông già bày xong các thứ, đang lầm rầm khấn. Trong miếu và những bãi đá, mô đất xung quanh mọc đầy cỏ dại, những que hương bắt gió cháy đỏ. Khói hương váng vất như bốc ra từ lòng đất. Trong những bụi rậm, chốc chốc lại vang lên tiếng loạch xoạch đuổi nhau của đôi thằn lằn.

- Sao hai thằng không ở dưới thuyền?

Thấy Mín và thằng Kình đã ở sau lưng, ông già quay lại hỏi. Thằng Kình nhanh nhảu:

- Cháu đưa thằng Mín lên miếu chơi một lát.

Nghe nói, Mín thấy tức quá! Nơi đây đâu phải là nơi để chơi? Ông già ngồi lên một phiến đá chỉ ra sông:

- Hai đứa có thấy doi cát bồi kia không?

- Có! – Mín và thằng Kình cùng gật đầu.

- Hôm rồi, tao có bảo sẽ kể chuyện ông cháu cho nghe, còn nhớ chứ Mín?

- Cháu vẫn nhớ.

Ông già trầm ngâm như để nhớ lại quá khứ rồi một giọng trầm trầm vang lên:

- Cái doi cát kia đã có từ lâu lắm rồi. Dạo đó, bọn Tây về lập tề xây bốt ở bến sông làng Gốm để kiểm soát Việt Minh qua lại. Bọn lính trong bốt toàn là Tây đen nên gọi là bốt Tây đen. Từ ngày có bốt, liên lạc của ta không thể qua sông ban ngày, phải lợi dụng đêm tối, tìm chỗ khúc sông vắng vẻ bơi qua. Rồi bọn Tây cũng phát hiện ra. Chúng đem quân phục kích ở những quãng vắng vẻ để bắt người của ta. Nhiều người đã bị chúng phục bắt như thế. Để đe dọa, chúng đem những người bắt được ra bờ sông chặt đầu rồi ném xuống nước cho trôi mất xác. Có người là dân thường, việc gấp phải qua sông, chúng bắt được cũng đem chặt đầu. Những xác người chết đó trôi xuống đến khúc sông này thì mắc vào doi cát giữa sông kia. Dân trong làng sợ Tây, không ai dám ra lấy xác. Người làng chài đi thuyền đến đó cũng cố tránh đi đường khác. Một đêm, thuyền ta đang bơi trong bờ lau thì bất thình lình chạm vào một cái đầu người nhô lên. "Ai?" – Ta hỏi lớn. Không thấy tiếng trả lời, chỉ thấy cái thây người nổi phềnh. Trời! Thì ra đó là một cái xác chết. Đang luống cuống thì một người khác từ dưới nước trồi lên, thì thào:

- Tôi là người ở trong làng đây.

Đến lúc đó ta mới phần nào trấn tĩnh. Thì ra ông cụ lén lúc đêm hôm bơi ra doi cát vớt những cái xác đem vào bờ chôn cất. Sợ bọn Tây biết, ông đem chôn trong bãi đá nổi ở miếu thổ thần rồi lấy đá đắp lên, xóa dấu vết. Từ đó, ta và ông cụ biết nhau. Vì là người làng chài nên những đêm doi cát có xác chết trôi về, ta lại đi tìm ông cụ cùng bơi thuyền ra đưa vào bờ. Có bận chỉ vớt được cái đầu, cũng có bận lại chỉ vớt được độc cái xác không đầu. Sau này, khi bọn Tây bị đuổi đi rồi, ông cụ mới có dịp đắp đất thành mộ chí. Những mô đất xung quanh đây chính là những người chết đã dạt vào doi cát ngày ấy. Ngày ông cụ sống, ông cụ vẫn hay ra đây hương khói cho họ. Từ ngày ông cụ mất, lão thay ông cụ làm việc đó. Mãi sau này, người làng mới biết ông cụ là du kích.

- Người ta kể ông cháu giết chết một thằng Tây đen ngoài sông, không biết có đúng không?

- Đúng! Chuyện đó chính lão cũng chứng kiến.

- Chuyện thế nào hả ông? – Thằng Kình gặng hỏi.

- Dạo ấy ở bốt có thằng Tây đen chuyên vác súng đi nghênh ngang khắp làng tìm gái. Dân làng thấy nó là bỏ chạy. Nhiều người đàn bà trong làng bị nó làm nhục. Căm nó lắm nhưng mọi người không làm gì nổi nó. Ông cụ bực lắm, tìm cách trị nó. Mỗi hôm thấy nó đi dọc bờ đê là ông cụ lại vác dậm ra sông đánh cá chờ cơ hội. Một hôm, thấy ông cụ đánh dậm, nó thấy lạ mò xuống xem. Xem chán, nó gọi ông cụ vào, bắt cởi giỏ đưa cho nó. Bao nhiêu ngày tìm cơ hội không được, hôm nay tự nhiên thằng đó lù lù dẫn xác đến, đúng là số nó đi đời rồi. Lừa lúc thằng Tây đen ngó nghiêng chiếc giỏ, ông cụ quẳng dậm, dùng một thế vật gồng thằng Tây lộn nhào xuống sông. Biết nó không biết bơi, ông cụ chụp lấy mớ tóc quăn của nó dìm xuống hườm đá cho đến lúc nó chết hẳn. Thằng Tây chết, ông cụ giấu xác nó dưới đáy sông, dùng đá tảng đè lên rồi lấy cây súng ra về. Chuyện ngày ấy hầu như người làng chài nào cũng biết. Về sau, ông cụ có lặn xem chỗ mình giấu xác thằng Tây đen nhưng chẳng biết xác nó đã bị nước cuốn trôi đi đâu mất…

- Thế sao miếu này lại gọi là miếu thổ thần hả ông? – Thằng Kình hỏi, tay nó vân vê một mảnh đá sắc lẹm.

- Ừ. Có truyền thuyết cả đấy. Xuống thuyền đã, rồi vừa đi ta vừa kể cho nghe.

Ông già đứng dậy cầm đĩa muối, gạo vãi tung ra xung quanh. Không hiểu sao nghe ông lão thuyền chài kể chuyện, Mín không còn cảm giác rờn rợn nơi này nữa.

Trăng đã lên đỉnh đầu. Ánh trăng đã đạt đến độ trong vắt. Thuyền lách bờ lau hướng về phía bãi bồi. Thuyền ra đến giữa sông thì dừng lại. Ông già cắm sào neo thuyền rồi đi lại cầm chiếc mẹt đựng mớ cá lẹp băm nhỏ vãi lên mặt nước. Mùi cá tanh lợm xộc vào mũi khiến Mín suýt phát nôn. Xong, ông lão khỏa tay xuống nước rồi vớ cái điếu cày châm lửa rít sòng sọc.

- Nào, bây giờ thì ngồi lại cả đây, chờ cho lũ ba ba đánh hơi kéo đến đã.

Hai thằng sán lại gần ông lão. Mắt ông già hơi nheo nheo hướng về phía bờ, nơi có miếu thổ thần.

- Thời vua Đinh dẹp loạn, có một vị tướng theo nhà vua chinh chiến nhiều phen, lập được nhiều chiến công hiển hách. Trong một trận chiến, vì liều mình cứu vua, vị tướng kia chẳng may bị tử thương. Nhớ ơn viên tướng đã liều thân cứu mình, nhà vua sai lập bài vị rồi thả bè xuôi theo dòng sông. Người lệnh cho dân hai bờ sông rằng nếu bài vị dạt vào làng nào thì dân làng đó phải lập miếu thổ thần. Một đêm, bài vị dạt vào khúc sông này. Chỗ bài vị dạt vào tự dưng nổi lên bãi đá kia. Thấy sự lạ, dân chài và dân trong làng đã cùng lập lên ngôi miếu, gọi là miếu thổ thần. Thổ thần thiêng lắm. Những người dân chài, dân sống trong làng đều được ngài dang tay che chở. Những đêm mưa phùn, ở ngoài miếu, từng luồng lân tinh to như đống rạ phụt lên. Người ta bảo đó là lúc ngài đi tuần dương gian để giữ sự bình an cho mọi người… Còn những chuyện đồn đại toàn là nhảm nhí vớ vẩn hết.

Quanh thuyền vang lên tiếng lóp bóp. Mặt sông phẳng lặng chốc lát đã bị chọc vỡ.

- Chúng đến rồi kìa! – Thằng Kình thốt lên.

Ông già đứng dậy cầm cái chai màu đen mở nắp chiêu vài ngụm rồi cởi chiếc áo đang mặc, để mình trần.

- Cái gì thế? – Mín hỏi.

- Nước mắm đấy. Uống nước mắm cho khỏi lạnh. Gió nồm nam nhưng xuống nước đêm dễ cảm lắm. Đó là thứ nước chống lạnh hữu hiệu nhất của người làm nghề chài lưới. Trời lạnh đến mấy, chỉ cần uống bát nước mắm là có thể xuống nước thoải mái.

Thằng Kình ra hiệu cho Mín ngồi im. Ông già cầm chiếc sào chống thuyền ra, đưa sào qua lại trên mặt nước. Trông ông già lúc này nhanh nhẹn khác thường.

- Sao lại đưa cây sào qua lại trên mặt nước hả Kình?

- Rồi lát nữa mày sẽ thấy.

Có vẻ thằng Kình sợ câu hỏi của Mín làm nó bị phân tán nên nó gạt đi ngay. Bốp! Một tiếng đớp nước sủi bong bóng ngay đầu cây sào. Ngay lập tức, cây sào trong tay ông già phóng xuống nước đuổi theo cùng với một tiếng "bũm" âm âm trong lòng nước. Chỗ cây sào vừa chọc xuống, một mảng bong bóng sùi lên bằng cái nón.

- Nó cày rồi đấy! – Lại tiếng thằng Kình. Mín hỏi nó:

- Cái gì cày?

- Ba ba chứ còn cái gì nữa?

Ông già bỏ cây sào xuống thuyền, nhẹ nhàng trườn mình xuống nước. Lại gần chỗ đám tăm đang tiếp tục sùi lên, ông già hít căng một hơi rồi trầm mình lặn xuống. Từ lòng sông, ông già ngoi lên với con ba ba bằng chiếc bát tô đang bơi bơi trong không khí.

- Đưa rọ đây!

Thằng Kình nghiêng rọ cho ông già ném con ba ba vào. Ném xong, ông già lại lộn người trở ra, lặn xuống nước. Mín còn chưa hết khoái chí vì con ba ba đang bò lạo xạo trong rọ thì đã thấy ông già ngoi lên cùng với một con ba ba khác. Ôi, con này to gấp rưỡi con trước. Thằng Kình lại nghiêng rọ cho ông ném con ba ba vào. Thì ra lệch với chỗ ông già vừa bắt con ba ba nãy một chút, một đám tăm cũng ngầu bọt nổi lên. Chắc đây là một đôi ba ba cùng đi ăn. Ba ba khi thấy tiếng động bất ngờ thì cày ngay núp xuống đáy bùn. Nó tưởng nó đã tinh khôn nhưng nó đâu có biết rằng, cái cách lẩn trốn của nó chỉ có thể đánh lừa những sinh vật sống dưới nước khác chứ con người thì khôn hơn nó nhiều. Chính cái đám tăm nó cày lên đó đã chỉ chính xác chỗ nó đang ẩn náu.

Thằng Kình trành ^{^[2]} thuyền cho ông già trèo lên. Ông vuốt ngược mấy sợi tóc bạc trắng về sau, bình thản hút điếu cày. Nước từ người ông long tong nhỏ xuống thuyền. Thằng Kình cầm sào chống thuyền ra một mảng nước khác. Ông già lại vục tay vào mẹt cá lẹp băm nhỏ vốc một vốc quăng xuống mặt nước. Vãi xong, ông già lại cầm cây sào rà trên mặt nước. Sau một hồi xao động, mặt sông đã trở nên phẳng lặng. Đôi mắt tinh anh của ông già vẫn rà trên mặt nước chờ tiếng lóp bóp đớp mồi. Thằng Kình cũng đưa con mắt hau háu nhìn xung quanh tìm kiếm. Trong rọ, đôi ba ba vừa bị bắt chít lên khe khẽ.

- Ba ba mà cắn thì có trời cứu! Chỉ có sấm của ông thiên lôi mới có thể làm nó nhả ra thôi! – Có lần, thằng Kình kể với Mín như vậy.

- Nhưng nếu trời không mưa thì lấy đâu ra sấm?

- Thì cho vào cối xay lúa mà xay, nó tưởng sấm cũng sẽ nhả ra. Bằng không, dao chặt đứt cổ, nó vẫn cứ cắn.

Mín đem chuyện ấy hỏi lão Bộc, lão Bộc gật gù.

- Đúng vậy. Nếu chẳng may bị ba ba cắn thì úp cái xô vào nó mà gõ, nó cũng sợ chẳng khác gì sấm.

7. Mình đất đi lạc. Bốt tây đen và điều bí ẩn tình cờ được khám phá

Chiều về, mặt sông như đặc lại. Thằng Kình nâng miệng cụp đè lại viên đá cho mấy sợi cước ở cửa căng ra rồi lặn thả cụp xuống nước. Trong khoang thuyền, con cá nheo to cỡ bắp chuối vừa mắc cụp đang uốn éo trườn từ đầu khoang thuyền đến cuối thuyền.

Đây là lần đầu tiên Mín chứng kiến cách đánh cá bằng cụp của người làng chài. Chiếc cụp nom chẳng khác mấy chiếc lồng gà nhưng nan được ken dày hơn. Cửa cụp được căng những sợi cước tơ dọc ngang như dây cung. Cụp là thứ chuyên để bắt các loại cá không vảy, ăn đáy như cá nheo, cá nhệch, cá bò… Lũ này rất thích tìm nơi kín đáo để trú ngụ. Thả cụp xuống đáy sông, cá bò, cá nheo, cá nhệch tưởng là chỗ ẩn náu liền tìm cách chui vào. Lúc chúng chui vào, chạm sợi cước, tức thì viên đá đè trên sẽ sập xuống. Cửa cụp đã sập thì có giãy giụa, có thân mình trơn tuột, cá cũng không sao lách ra ngoài được nữa. Người làng chài thường thả cụp dọc bờ sông, cách nhau độ hơn chục sải.

Chiều qua, lúc thằng Kình thả cụp, Mín cũng có mặt nhưng chỉ ở trên bờ đứng xem, còn chiều nay thấy nó ngâm mình dưới nước, Mín cũng bơi xuống cùng nó. Thuyền có mà chẳng đứa nào chịu ở trên thuyền, bơi đến đâu dong thuyền đi đến đó. Dong thuyền đến chiếc cụp thứ hai, thằng Kình cắm cây sào xuống đáy sông rồi lần theo cây sào ngụp xuống. Nước chỗ này gần bờ nhưng cũng khá sâu. Người không lặn quen, một hơi không tới đáy. Lặn xuống chỗ nước càng sâu thì càng buốt óc. Có người không chịu được, xì cả máu tai, máu mũi ra. Thằng Kình là dân sông nước có khác. Nước sâu thế, nó chỉ lặn một hơi đã lôi được chiếc cụp lên. Chẳng có con cá nào sập bẫy cả. Sợi cước căng ở cửa vẫn còn nguyên.

- Có lẽ tại sợi dây thưa quá.

Thằng Kình giải thích rồi nhoài lên thuyền với lấy hai sợi dây cước chằng chéo qua cửa.

- Vậy là được rồi. Dày thế này, chỉ cần một cái quẫy đuôi của lũ cá cũng đủ làm đá sập.

- Chín cái cụp phải không Kình? – Mín hỏi nó.

- Ừ, chín cái, nhưng những cái sau ở chỗ nông hơn.

- Cái sau mày để tao nhấc nhé!

Thằng Kình nhìn Mín xem Mín nói thật hay nói đùa:

- Sao mày bảo mày sợ lặn lắm?

- Sợ thì có sợ nhưng có cây sào chống rồi, cứ lần theo thân sào mà xuống nên cũng đỡ. Với lại, mày chả vừa bảo mấy cái sau ở chỗ nước nông hơn là gì?

- Được rồi! – Thằng Kình đồng ý – Nhưng phải để tao cắm sào cho. Nếu cắm chệch thì không những không nhấc được cụp mà còn bị lặn nhầm ra đáy sông.

- Sao lại thế? – Mín hỏi lại.

- Thì loài cá không vảy hay đi theo mép vách nên đặt cụp cũng phải đặt sát mép vách chứ sao?

- Được. Mày cắm sào đi!

Thằng Kình cầm sào lần lần tìm chỗ chiếc cụp rồi cắm đứng chiếc sào xuống.

- Được rồi đấy. Mày lặn nhấc cụp lên đi.

Mín ôm lấy thân sào, hít một hơi thật căng rồi nín thở lần theo thân sào ngụp xuống. Dòng nước chảy xô cây sào giần giật. Cảm giác con vật gì đó thình lình xuất hiện từ dưới đáy sông đang nhằm vào mình khiến Mín rùng mình ngoi lên mặt nước thở phì phì.

- Sao thế? – Thằng Kình hỏi.

- Tao cứ có cảm giác quanh đây có… thuồng luồng.

Thằng Kình phá lên cười khanh khách:

- Làm quái gì có thuồng luồng? Mày nhát thế thì sao lặn được? Chỗ này là nước nông nhất đấy.

- Thôi! Để tao thử lại lần nữa.

Mín hít lấy hơi rồi lại ngụp xuống một lần nữa. Cảm giác hồi nãy lại đến nhưng Mín chế ngự được ngay. Đã ba bốn sải tay lần trên thân sào. Đây rồi, Mín luồn tay nhấc chiếc cụp lên. Lúc ngoi lên, Mín cứ hồi hộp, không biết có con cá nào mắc cụp không. Không phải đợi lâu, chiếc cụp đã dần hiện ra trong nước. Phạch, phạch… Tiếng cá giãy làm nước bắn tung tóe, tốc cả vào mồm Mín.

- Ô này, con cá gì to, lạ lắm Kình ạ.

- Nghiêng tao xem nào.

Mín nghiêng chiếc cụp cho thằng Kình xem. Nó nói:

- Đây là cá nhệch sông. Chỉ có cá nhệch mới vác cái mồm tẹt hét như thế!

- Con này phải cỡ con cá nheo vừa nãy đấy nhỉ?

- Ừ. Có khi còn nhỉnh hơn. Thôi! Đưa cụp đây, để tao mắc lại cửa rồi thả lại chỗ cũ.

- Tao thả à? – Mín hỏi thằng Kình.

- Ừ. Cứ chỗ cũ mà đặt thôi.

- Tưởng khó mà cũng dễ thôi, nhỉ. Ngày mai nhất định mày phải để tao nhấc cụp nữa.

Mặt trời mấp mé bờ lau, thuyền cũng tới miếu thổ thần. Càng gần miếu, bờ sông càng nông. Mín đã có thể tự cắm sào lặn xuống mà không cần thằng Kình mó tay.

- Mày bắt chước nhanh thật đấy! – Thằng Kình phải công nhận. Mín cười khoái trá:

- Được tám chiếc rồi phải không?

- Phải! Chỉ còn cái này nữa là hết. Khẩn trương, không mặt trời lặn đấy.

- Để tao nhấc nốt nhé! – Mín gạ thằng Kình.

- Ờ. Nếu mày thích thì mò đi.

Nghĩ ngợi thế nào, Mín lại đắn đo:

- Thôi! Còn cái này để mày. Cứ đến gần ngôi miếu, tao lại thấy chờn chợn thế nào ấy.

- Vậy thì mày lên thuyền mà ngồi.

Thằng Kình vừa cắm xong cây sào thì Keng tất tả chạy từ trên đê xuống:

- Mín ơi! Mình Đất lạc rồi!

- Sao cơ? Mình Đất làm sao mà lạc?

Keng thở không ra hơi:

- Nó đang ăn ở chỗ đám trâu làng thì con trâu mộng của thằng Ca nổi cáu đuổi nó chạy vòng quanh bãi. Chạy mãi, con trâu mộng vẫn không chịu buông, thế là Mình Đất quay lại húc trả. Không ngờ con trâu mộng khỏe hơn, nó húc cho Mình Đất một nhát vào mông làm nó bỏ chạy về phía đầm rồi.

Mín vồ lấy chiếc áo, cuống quýt bảo thằng Kình:

- Còn một chiếc mày nhấc nốt đi. Tao phải chạy tìm Mình Đất đây. Trời sắp tối rồi.

- Được rồi. Nhấc nốt cái cụp này, tao sẽ lên sau.

Mín chạy đến chân dốc, đám trâu đã về làng. Thấy Keng còn lếch thếch chạy theo sau, Mín quay lại bảo:

- Keng cứ về đi. để mình Mín đi tìm cũng được. Về nhanh không trời tối rồi.

Mín chạy ra đến đầm thì trời đã sâm sẩm. Chẳng thấy Mình Đất đâu cả. Lẽ nào nó sợ mà rúc vào bụi cỏ nào đó. Mín nhìn xung quanh, không có dấu hiệu nào của một con trâu đã từng qua đây. Hay nó sợ mà chạy ra bãi sậy? Mín quay người chạy ngược trở lại bãi sậy. Đến bãi sậy thì thằng Kình cũng tới.

- Đã tìm thấy chưa?

- Chưa. Khéo nó sợ mà chạy men theo bờ sông xuống Gốm rồi cũng nên.

- Vậy thì cứ xuống đó xem sao.

Thằng Kình và Mín lại hộc tốc chạy dọc theo bờ sông về phía Gốm. Sương chiều đã bắt đầu xuống. Trên trời, những con chim đi kiếm ăn về muộn vụt qua đầu như một chấm đen.

- Thuyền mày buộc đâu rồi? – Mín hỏi.

- Tao buộc ở chỗ miếu thổ thần. Có bao giờ Mình Đất bỏ đi như thế này không?

- Không! Chắc tại cái con trâu đực của thằng Ca thôi. Nhanh lên không trời tối thì biết đường đâu mà mò.

Bốt Tây đèn đã lù lù hiện ra trước mặt. Ban ngày, trông cái bốt Tây đen này đã sợ, ban đêm nom nó còn ghê rợn hơn. Bọn trẻ trong làng kháo nhau ở trong bốt vẫn còn đống xương Tây đen. Đã nhiều năm nay, dù cái bốt ở gần làng nhưng chẳng ai ngó ngàng đến. Cửa bốt đã um tùm cỏ mọc. Những lỗ châu mai cũng loang lổ rêu phong. Người làng kể, ngày trước, ngày nào bọn Tây đen ở bốt cũng đem quân đi càn các làng xung quanh. Mỗi lần đi càn là y như rằng chúng lại bắn chết vài người ném trôi sông. Lúc đầu còn phải chạy nhưng sau các làng tổ chức du kích đánh lại. Lúc đầu là vũ khí thô sơ rồi sau lập mưu cướp được cả súng Tây. Từ đó, mỗi bận chúng đi càn, bà già, con trẻ lại gồng gánh chạy xuống làng Lẻo, chỉ có đàn ông con trai ở lại tìm cách đánh trả. Lúc đầu, bọn Tây còn nghênh ngang, sau bị đánh trả sợ hãi co cụm lại. Thế mà có bận vẫn còn bị đánh cho bỏ xác.

- Kình ơi, Mình Đất đang ăn ở rìa bốt Tây đen kìa! Ờ. Đúng nó rồi. Sao lại phải chạy mãi xuống đấy ăn không biết? Mày đi xuống cùng tao đi Kình.

- Mày sợ à.

- Tao thấy lại gần cái bốt này nó gai gai thế nào ấy!

- Tao cũng thế nhưng có hai thằng, chẳng sao.

Hai đứa lách những bụi cây đi về phía Mình Đất. Đến gần cửa bốt, Mín mới thấy nó to và lạnh lẽo. Thành bốt được đổ bằng bê tông dày đến nửa mét, chi chít lỗ châu mai đen ngòm, nhìn vào trong chỉ thấy tối om, lạnh toát.

- Hình như có… người trong ấy, Mín ạ! – Thằng Kình đấm vai Mín.

- Đâu? – Mín hỏi lại.

- Đấy. Có khói đang bay ra từ phía trong kia kìa. Chẳng lẽ là ma?

- Tao không biết, nhưng đúng là có khói đang bốc ra ở những cái lỗ xung quanh bốt. Cả ánh lửa lập lòe kia kìa. Nhanh lên rồi đi ra khỏi chỗ này thôi.

Thằng Kình lại bấm vai Mín:

- Có bóng người đang ngồi trong góc đó!

- Đâu?

- Nhìn không rõ lắm vì khuất tường. Thử lại gần một chút nữa xem.

- Thấy rõ mặt chưa?

- Rõ rồi, nhưng lạ lắm.

Mín nghển cổ nghế vào. Một gương mặt nom rất quen mà Mín đã từng gặp ở đâu rồi. Ai thế nhỉ? Mín đã từng gặp người này ở đâu rồi thì phải? À, đúng rồi. Tí Mậu ăn xin. Thì ra đấy chính là nơi ở của cái kẻ khốn khổ ngày nào từng vào làng xin ăn.

- Ai vậy, Mín?

- Tí Mậu ăn mày đấy mà. Nom bà ta khổ quá mày ạ!

- Vậy mới phải vào chỗ này để ở. Thôi, về đi.

Mín lại chỗ Mình Đất. Nhận ra chủ, Mình Đất ngừng gặm cỏ, nghênh sừng lên nhìn. Mín tháo chạc quấn ở cổ nó rồi dắt đi. Suốt đoạn đường về, Mín cứ nghĩ tới Tí Mậu sống chui rúc trong cái bốt Tây đen như kiếp chuột. Thấy Mín cứ trầm ngâm, thằng Kình hỏi:

- Bà ta làm sao sống được trong cái nơi ấy nhỉ?

- Chẳng biết. Có lẽ chẳng còn nơi nào nương thân.

8. Trận thủy chiến của Mình Đất

Chiều nay, đợi lũ trâu làng ra đê hết, Mín mới tháo gióng dắt Mình Đất ra. Hôm nay, Mín cho Mình Đất đi sau một quãng để tránh con trâu đực mộng của thằng Ca. Dù sao Mình Đất cũng chưa thể đương đầu với con trâu mộng đã từng đánh bại tất cả các con trâu đực trong vùng. Từ ngày Mình Đất là một con nghé đực, nó chưa bao giờ được ăn một miếng tử tế. Suốt ngày, Mình Đất phải nem nép tránh né con trâu đực của thằng Ca. Thấy Mình Đất chúi mũi gặm cỏ, ngứa nghề, nó nghiêng sừng xì một cái, Mình Đất lại phải cong đuôi chạy quanh bãi. Có hôm, nó sợ đến nỗi không dám về cùng đàn, chỉ lấm lét theo sau.

Lớn thêm chút nữa, Mình Đất càng khổ sở. Suốt ngày, nó trở thành mục tiêu săn đuổi của con trâu đực. Thấy Mình Đất từ xa, con đực mộng đã sầm sập lao đến như một cỗ xe tăng. Hai mắt nó long sòng sọc, vằn đỏ những tia máu khiến Mình Đất chỉ có cách là lồng thật nhanh, hay nhảy tùm xuống sông để tránh cú húc trời giáng. Lúc con đực mộng đã bỏ đi rồi, Mín còn nhận thấy trong mắt nó hằn lên nỗi ghê sợ, toàn thân mình run rẩy. Về sau, Mình Đất không còn dám bám theo đàn, suốt ngày cứ thui thủi ăn một mình một chỗ. Vừa ăn, nó vừa phải len lét đề phòng sự xuất hiện của con đực mộng. Có hôm, chẳng biết con đực mộng hăng máu thế nào mà nó đuổi cho Mình Đất chạy cong đuôi, chạy đến mấy vòng quanh bãi mà nó cũng không chịu buông tha. Nhìn cảnh đó thì trên đời này, nếu có con đực mộng thì không có Mình Đất, nếu có Mình Đất thì không có con đực mộng. Được cái, Mình Đất tuy nhỏ con nhưng chạy nhanh. Vừa thấy con đực mộng gầm ghè, có ý đồ tấn công là nó đã nhanh chân lồng trước nên thường thì con đực mộng chỉ đuổi hút đuôi. Vậy mà có lúc không để ý, Mình Đất bị con đực mộng húc cho ngã chổng kềnh ra bãi. Thế mà con đực mộng vẫn chưa chịu buông tha. Nó cứ nhắm bụng Mình Đất mà móc sừng, phang ngang. May là Mình Đất vùng dậy, cố chạy được, chứ nếu không thì chắc đã bị cặp sừng nhọn hoắt của con đực mộng móc thủng bụng. Những lúc cận kề sự nguy hiểm, Mình Đất thường thoát thân bằng cách nhảy xuống trốn ở bờ lau rậm rạp. Chẳng hiểu có phải con đực mộng không thích nước hay nó chỉ cho phép Mình Đất tồn tại như! thế, hễ Mình Đất cùng đường lội xuống bờ lau thì nó đứng trên bờ xì dọa vài cái rồi lững thững bỏ đi. Rốt cục, đối với Mình Đất, chẳng có nơi nào an toàn hơn là ở dưới nước nên suốt ngày nó cứ lội lõm bõm ở bãi đầm, xì soạp gặm cỏ. Món cỏ nước tuy không ngọt, có phần còn hôi hám, nhưng dù sao cũng không có sự quấy rầy của con đực mộng. Hôm nào con đực mộng ăn cùng đàn thì hầu như suốt cả buổi, Mình Đất cứ giấu mình dưới những bãi cỏ. Cũng vì thế mà người ngợm nó suốt ngày bê bết bùn đất, như cái tên của nó. Gớm ghiếc nhất vẫn là lũ đỉa đói. Thấy Mình Đất là chúng châu vào hút máu, gỡ không xuể. Mín phải dùng thân cây sậy tách đôi, luồn qua bụng đỉa rồi kéo để cạnh sắc của thân sậy cắt đứt con đỉa làm đôi cho rơi xuống. Bị cắt đứt lìa mà nhiều con đỉa vẫn không chịu buông, cứ bấu chặt lấy da Mình Đất, Mín phải lấy que gảy ra nó mới chịu rơi, máu mê bê bết. Mín tức con đực mộng lắm. Đã mấy lần, Mín dùng roi vụt cho nó quắn đít nhưng chỉ được lúc ấy, hôm sau nó lại vẫn chứng nào tật ấy.

Dạo này, nom Mình Đất đã ra dáng một con trâu đực. Nó cũng chẳng còn sợ con đực mộng đến nỗi suốt ngày phải đầm mình xuống nước ăn những thứ cỏ chát xít, hôi mù nữa mà đã ngang nhiên nhập vào đàn ăn. Bị con đực mộng đuổi, nó cũng chẳng phải cong đuôi chạy bạt mạng mà chỉ lảng ra một chút giữ thế an toàn, rồi khi con đực mộng bỏ đi, nó lại mon men lại gần đám trâu cái. Trước nguy cơ bị mất quyền thống trị, con đực mộng căm Mình Đất lắm. Hễ thấy Mình Đất định mon men lại gần đám trâu cái là nó lại lao tới hăm dọa. Bị đuổi, Mình Đất lại tìm ra ve vãn những con cái khác. Thế là con đực mộng của thằng Ca suốt ngày cứ chạy vòng quanh bãi để đuổi Mình Đất. Hôm qua, chắc vì tức nước vỡ bờ nên Mình Đất mới quay đầu chống trả.

Lũ trâu làng đã ăn dần về miếu thổ thần. Mín thôi không dắt Mình Đất nữa mà quấn thừng quanh cổ để nó được thoải mái gặm cỏ. Những sợi cỏ gà xanh mướt bị đứt soàn soạt quanh cái lưỡi nâu. Mín muốn thả Mình Đất đấy để xuống sông xem thằng Kình đã ra chưa nhưng lại sợ nó đi theo lũ trâu làng rồi va chạm với con đực mộng. Nhìn Mình Đất gặm cỏ sồn sột thật ngon miệng. Những sợi cỏ gà bị bứt tung lên mang theo cả những củ cỏ mà Mín và lũ trẻ trong làng hay lấy… chọi gà. Đợi sốt ruột, Mín vừa định chạy xuống bờ lau thì Keng và thằng Kình cũng lên tới.

- Tao đây, Mín! – Thằng Kình giơ tay vẫy, ra hiệu.

- Sao muộn thế? Chẳng lẽ mày quên à?

- Quên sao được. Tại giờ tao mới thả xong cụp.

- Đi được chưa? – Mín hỏi lại nó.

- Đi chứ!

Keng bỏ lại đôi quang gánh ở bờ tre, lẽo đẽo theo sau Kình và Mín.

- Nắng thế này, hay Keng ở đây, tí bọn này mang sen về cho.

- Không! Keng cũng muốn đi đào sen.

Cả Mín và Kình cùng bịt miệng cười. Không hiểu sao Keng là con gái mà toàn thích chơi những trò của con trai. Keng không bao giờ thèm chơi với lũ con gái dẫu chúng chơi ô, nhảy dây, cười đùa chí chóe ở điếm canh đê. Mẹ Keng bảo: “Giá mày là con trai thì tốt. Con gái gì mà da đen nhẻm vì bêu nắng". Keng nhăn mặt trêu lại mẹ: “Cứ thế thì đã sao? Càng thế, lũ con trai càng không dám bắt nạt”.

Đầm ông Điều là một khu rộng thông với đầm năn. Trước kia, khu đầm toàn cỏ năn nhưng ông Điều đã phát cỏ rồi đem sen trồng xuống đó. Qua mấy vụ, sen ở đó mọc kín mặt đầm. Ông Điều đã chết lâu rồi nhưng cái tên đầm ông Điều vẫn được người ta lấy để gọi tên. Về mùa này, sen nở thơm ngát. Mùi thơm ngào ngạt theo gió đưa vào tận trong làng. Trong những đám lá xanh rậm rạp đã lấp ló những bát sen mẩy hạt.

Mín và thằng Kình cởi hết quần áo, để truồng lội xuống nước. Thấy Mín và Kình lội xuống đầm rồi, Keng cũng bắt chước cởi áo xăm xăm lội xuống. Cả ba bì bõm trong đầm như những con vịt le.

- Hình như ở đây có bọn vừa mới đào xong, Mín ạ! – Thằng Kình thốt lên.

- Ừ. Thảo nào thân sen còn nổi lều bều kia.

- Vào khu thùng đấu kia vậy! – Thằng Kình gợi ý.

- Sen ở đó nhiều ngó nhưng lắm tiểu sành. Người ta bảo ở chỗ đó trước kia là gò chôn người chết, mày có dám vào không?

- Eo ôi, thế thì sợ lắm! – Keng lè lưỡi.

- Sợ quái gì. Người chết thì cũng chỉ còn là cái tiểu thôi. Nếu Keng sợ thì lên bờ đợi.

- Đây chẳng sợ! – Keng cãi.

Thằng Kình cười trêu:

- Thế sao vừa nãy lại lắc đầu lè lưỡi?

Keng vênh mặt “hứ” một cái rõ kêu rồi bơi đi trước. Khu thùng đấu đen thẫm đã hiện ra trước mắt. Ở chỗ này, sen mọc xanh đen, tối cả mắt. Những mầm sen như mũi mác nhọn hoắt nhô lên mặt nước. Nhiều mầm thế này, ngó sen to và dài phải biết. Chẳng cần thử độ nông sâu, thằng Kình ngụp ngay xuống chiếc ngó sen gần đó. Trên mặt nước Mín thấy mầm sen lung lay rồi trồi lên như con sào. Từ dưới nước, thằng Kình ngoi lên thở phì phì với một cái ngó sen dài tới sải tay trắng muốt.

- Sen thùng đấu có khác. Đã quá mày ạ!

Nói rồi, nó quẳng chiếc ngó sen lại chỗ Keng:

- Cầm lấy đi Keng.

- Còn lâu!

Keng không chịu, cũng tìm một chiếc mầm gần đó ngụp xuống. Nhưng chỉ vừa ngụp xuống, Keng đã ngoi lên, ho sặc sụa. Chiếc mầm sen non búng trong tay gãy ngang, chỉ còn lại đoạn lá xanh. Cả Mín và thằng Kình lại phá lên cười. Keng tức đỏ mặt, đứng vân vê tàu lá. Mín bơi vào tận trong hái mấy cái bát sen ninh ních hạt, lẳng ra chỗ Keng. Thằng Kình cũng từ phía sau theo Mín ào vào giữa thùng.

Từ đầm sen về, những chiếc bát sen mẩy hạt và những chiếc ngó sen trắng muốt… đầy quanh cổ ba đứa. Trên khuôn mặt trẻ thơ rạng rỡ những nụ cười.

Miếu thổ thần, đám trâu làng đã quây lại một chỗ. Từ xa đã nghe thấy tiếng reo hò ồn ã. Xung quanh, đám đất phù sa bốc bụi mù mịt.

- Có chuyện gì thế không biết? – Mín hỏi.

- Nhanh lên, lại đó xem trò gì đi.

Thằng Kình giục, Mín còn đang phân vân nhưng cũng bám theo thằng Kình, cắm cổ chạy. Hình như ở đó xảy ra một cuộc ẩu đả thì phải.

- Trâu đánh nhau mày ơi!

Thằng Kình quay lại nói với Mín. Mín chột dạ:

- Thôi chết rồi! Mình Đất! Mình Đất đấy!

Trong đám bụi đất mù mịt, Mình Đất và con đực mộng đang gồng sừng nhè chỗ hiểm của đối phương để ra đòn. Mín chạy lại với lấy hòn đá quăng thật mạnh vào hai con vật để can chúng ra. Càng ném, hai con vật càng quyết liệt lao vào nhau. Mín bổ đi tìm cây gậy phang tới tấp nhưng cũng không ăn nhằm. Đôi trâu đang hăng máu bổ sừng vào nhau chan chát, nát bừa một đám đất rộng.

- Mày làm cái trò gì thế?

Thằng Ca túm cây gậy trong tay Mín, giằng ném đi.

- Tao can ra, không chúng đánh nhau chết mất.

- Can gì? Mày đánh trâu tao thì có. Cứ để con đực mộng của tao trị cho con vật bẩn thỉu của mày một vố.

Hết cách, Mín đành hậm hực đứng nhìn. Đành phải để cho chúng đánh nhau phân thắng bại chứ lăng quăng không khéo bị húc lòi ruột. Mín chạy bên này, bổ bên kia xem Mình Đất có sao không. Thằng Ca thì ngược lại, đứng vênh vênh, vẻ đắc thắng. Nó biết trước sau gì, Mình Đất của Mín cũng bị con đực mộng của nó đánh gục.

Chát! Khục! Khục! Tiếng sừng trâu vẫn móc vào nhau côm cốp. Mình Đất tuy nhỏ hơn nhưng hăng không kém. Đôi sừng vừa đủ nhỏ của nó linh hoạt như đôi dao găm. Để tránh bị con đực mộng phang vào hai bên quai hàm, Mình Đất luôn nghiêng đầu để cho đôi sừng của con đực mộng vòng qua cổ rồi đợi lúc con đực mộng sơ hở là móc sừng ngược vào cổ họng của đối phương. Đôi sừng của Mình Đất có lúc còn móc hẳn vào mắt của con đực mộng. Với đôi sừng to bè, con đực mộng chỉ còn một lối đánh duy nhất là dùng sức phang vào hai bên. Mình Đất vì yếu sức hơn nên đã dính mấy cú đòn vào hai bên quai hàm, choe choét máu. Ở hông Mình Đất cũng đã bị một vết thương toác da. Vết này chắc là do bị con đực mộng dùng sức húc ngã. Con đực mộng lồng lộn như điên. Nó xoay vòng tròn để vặn Mình Đất đổ ra đất. Biết thế hiểm, Mình Đất xoay theo để vô hiệu sức vặn của đôi sừng khủng khiếp. Con đực mộng lồng lên vặn quặt sừng lại. Bị bất ngờ, Mình Đất mất đà ngã chúi đầu xuống đất. Chỉ đợi có thế, con đực mộng lao vào móc đôi sừng vào bụng Mình Đất. Cả thân Mình Đất bị nhấc khỏi mặt đất, lộn một vòng. Mín thót tim. Thế là Mình Đất thua rồi. Khéo con đực mộng sẽ giết chết nó mất! Bị một cú trời giáng, Mình Đất gượng bò dậy nhưng một chân đã hơi tập tễnh. Nhận thấy đối thủ đã bị thương, con đực mộng lấy đà phóng tới. Yếu thế, Mình Đất đành lồng lên bỏ chạy về phía bờ sông. Lũ trẻ trâu lại ùa lên reo hò, kéo nhau chạy theo đôi trâu đực.

Bị dồn đuổi, Mình Đất chạy dọc bờ sông nhưng con đực mộng vẫn không chịu buông tha. Hết đường, Mình Đất nhào xuống bãi lau lẩn trốn. Như những lần trước, con đực mộng sẽ bỏ đi, lần này nó đâm sầm xuống nước đuổi theo. Cả một rặng bờ lau bị hai con trâu đực mộng quần đổ rạp. Con đực mộng vẫn hung hãn tung ra những cú đòn vuốt đuôi. Những mảng nước bắn lên tung tóe. Đang ở thế thua, đợi cho con đực mộng bơi đến gần, bất ngờ Mình Đất quay lại tung một cú phạng ngang. Đầu sừng nhọn hoắt móc đúng vào hàm con đực mộng khiến nó chùn lại. Chỉ chờ có thế, Mình Đất rẽ nước xô tới như một mũi tên. Cả vùng bờ lau rẽ ra, cuộn đỏ. Những cú đòn tiếp tục được tung ra vô cùng hiệu quả. Con đực mộng chỉ còn có cách giật lùi để tránh đòn. Nhưng không kịp, những cú móc vẫn bất thình lình xuất hiện từ trong nước làm cho nó xiêu vẹo. Ở trên bờ nom nó hung hãn bao nhiêu thì dưới nước, nó lại vụng về bấy nhiêu. Cái đầu kềnh càng cứ như một cái bia.

- Đánh hay quá!

Kình vỗ tay nhảy dựng lên. Phải công nhận là tuyệt thật. Mín không ngờ ở dưới nước, Mình Đất lại đánh hay đến thế. Thì từ trước đến nay, nó vốn là một con trâu nước mà. Trên bờ thì con đực mộng của thằng Ca thống lĩnh nhưng xuống nước, nom nó thật thảm hại. Thằng Ca ném đá đuổi Mình Đất. Nhưng lúc này, trước mặt Mình Đất chỉ có kẻ thù không đội trời chung nên mặc đá ném, lau cào, nước cuộn, Mình Đất vẫn lừng lững dồn con đực mộng vào thế tiến thoái lưỡng nan. Bị dồn, con đực mộng rống ầm lên rồi chúi đầu bỏ chạy. Nhìn con đực mộng hấp tấp bơi vào bờ mới thấy nỗi khiếp sợ trên mặt nó. Bò được lên bờ, nó cong đuôi chạy một mạch vào làng, không hề ngoái lại. Dưới sông, Mình Đất đứng ung dung chứng kiến sự thảm bại của kẻ thù. Vậy là từ nay, con đực mộng không còn là con vật chiếm vị trí đầu đàn nữa. Sức mạnh của lòng dũng cảm đã giúp nó chiến thắng. Rũ những mảng nước, lau lách bám trên người, Mình Đất oai vệ bước lên bờ, đi lại đám trâu làng.

- Đánh thế mới là đánh chứ!

Thằng Kình lại xuýt xoa. Thằng Ca mặt tím bầm đi lại chỗ thằng Kình.

- Mày là thằng nào?

- Tao là tao.

- Mày dưới làng chài hả?

- Thì sao nào?

- Mày ở làng Chài mà còn dám trêu ngươi tao cơ à?

Thằng Kình cũng không chịu kém:

- Tao lên đây chơi thì việc gì đến mày. Chắc con trâu của mày thua nên mày ức hả?

- Ức này!

Nói rồi, thằng Ca lao vào túm lấy thằng Kình quật xuống đất. Bãi cỏ gà chỗ hai con trâu vừa đánh nhau lại trở thành nơi để hai thằng vật lộn. Nom thế mà thằng Kình cứng thật. Dù cố gắng song thằng Ca cũng không thể vật ngã được nó. Chốc lát, quần áo hai thằng bê bết đất. Mặt mũi thì đỏ vàng đỏ vía như đôi gà chọi.

Mín lo lắng nhìn quanh xem có ai đi qua lôi chúng ra chứ không sẽ chẳng còn biết đến bao giờ. Kia rồi! Ở dốc đê, có một người đang đi tới. Là ai? Lão Đề. Ai chứ lão Đề thì chẳng bao giờ thèm giúp ai đâu. Quả vậy, thấy hai thằng vật nhau, lão Đề bỏ qua với một cái liếc xéo con mắt cú vọ. Trên đất, hai thằng vẫn lăn lộn như khúc gỗ.

- Hai thằng này làm trò gì đây?

Từ dưới sông, một người chạy lên xách tai lôi hai thằng ra. Không ai khác, chính là lão Bộc. Đi sau lão Bộc, Keng thở hổn hển tưởng muốn đứt hơi. Chắc thấy thằng Ca gây sự nên Keng chạy ra bè vó gọi lão Bộc tới giúp.

Bị can ra, hai thằng mắt vẫn gườm gườm nhìn nhau. Thằng Ca dứ nắm đấm về phía thằng Kình:

- Mày có giỏi thì tối nay ra đây đấu với tao.

Thằng Kình ngang ngạnh:

- Đấu thì đấu, tao sợ gì.

Thằng Ca tỏ vẻ:

- Tao để cho mày chọn địa điểm.

- Nếu mày có gan thì tối nay ra miếu thổ thần.

Nghe nói đến miếu thổ thần, thằng Ca hơi chau mày. Rồi nó nói cứng:

- Miếu thổ thần thì miếu thổ thần, tao cóc sợ. Tối nay mày chờ đấy.

9. Miếu thổ thần một phen hú vía

Chập tối, lũ trẻ trong làng đã có mặt đông đủ ngoài miếu thổ thần. Là con gái nhưng Keng cũng ra nhập bọn. Thằng Kình vào bờ, dẫn theo cả con Vện chạy lăng xăng phía sau. Được lên bờ, con Vện khoái trá sục mõm vào hết bụi rậm này đến bụi rậm khác.

Thằng Ca chắp tay mạng sườn hất hàm hỏi thằng Kình:

- Mày cũng đúng hẹn đấy. Chuẩn bị xong chưa?

- Tao chờ đây.

Thằng Kình nhún vai lắc đầu giãn gân cốt trả lời rành mạch. Hai thằng bắt đầu đi vòng quanh như đô vật ra sới vờn nhau. Thấy hai thằng vào cuộc, bọn trẻ liền túm tụm cả lại.

Mảnh trăng non đã tụt xuống phía chân trời đằng tây. Toàn cảnh ngôi miếu trong đêm thật âm u tịch mịch.

Thằng Ca đã túm được một cánh tay thằng Kình giật mạnh. Thế là cả hai thằng xông vào nhau gồng tay ghì. Thằng nào cũng cố để vật đối phương ngã xuống mặt đất. Chẳng khác hồi chiều, bãi đất phù sa lại lầm lên bốc bụi.

- Cho mày ngã này!

Thằng Ca vừa vặn mình vừa hét, cốt để quật thằng Kình xuống. Như một cây chuối, thằng Kình đổ ầm xuống. Nhưng chẳng biết nó dùng mẹo thế nào mà lúc ngã, nó nghiêng nửa người khiến thằng Ca ngã theo và người chạm đất trước không phải là thằng Kình mà chính là thằng Ca. Chỉ đợi có thế, thằng Kình chồm tới ngồi hẳn lên bụng thằng Ca, đè hai cánh tay nó xuống đất. Bị hạ quá nhanh, thằng Ca vòng hai chân lộn ngược lại khiến thằng Kình đang ngồi trên bụng bị ngã nhào về trước. Nhanh như cắt, thằng Ca chồm lên đè nghiến thằng Kình. Giãy giụa vẫn không thoát khỏi, thằng Kình vặn mình như con rắn lăn tròn. Lập tức, hai thằng quấn lấy nhau lăn như sợi dây thừng. Co kéo một hồi khá lâu, hai thằng không phân thắng bại. Chợt con Vện từ ngoài lao thẳng tới chỗ thằng Ca và thằng Kình quần đảo cắn nhăng nhẳng. Nó xô tới hai thằng nhưng khi vào gần, nó lại ăng ẳng bổ ra hốt hoảng. Thằng Kình sau một phút ngạc nhiên cũng hiểu ra con Vện định thông báo điều gì. Nó dùng hết sức cố thoát khỏi sự khống chế của thằng Ca. Mặt nó tái mét, mồm nó méo mó như muốn nói câu gì đó mà không thành tiếng. Ngược lại, thằng Ca càng đè thật chặt khiến thằng Kình ngộp thở. Thằng Kình cố hết sức, một tay chống cự thằng Ca, một tay khua khoắng cố vớ lấy cái gì đó xung quanh. Cuối cùng, thằng Kình cũng vớ được một thanh củi bằng gióng trâu, thẳng cánh giơ lên. Thằng Ca tối mắt tưởng thằng Kình sẽ giáng thanh củi đó vào mình, đưa cả hai tay giữ lấy.

- Bỏ ra… Rắ… ắn…!

Thằng Kình nói ấp úng. Thằng Ca không hiểu. Chẳng còn cách nào khác, thằng Kình đành há mồm cắn một nhát thật mạnh vào tay thằng Ca khiến nó rú lên buông tay ra. Chỉ đợi có thế, thằng Kình vung tay giáng xuống mặt đất đánh chát. Con Vện cũng bổ vào chộp một cái gì đó nom loằng ngoằng. Thằng Kình bồi thêm vài cú giáng nữa mới buông que củi ra, nằm đưỡn trên mặt đất thở hổn hển, mồm lắp bắp:

- R… Rắ… n!

Thằng Ca há hốc mồm. Từ chỗ thằng Kình vừa bổ xuống và con Vện vừa buông ra, một thân hình loằng ngoằng uốn éo quấn vào tay nó. Nó tốc dậy dùng tay kia gỡ cái mớ ấy ra. Cái thân hình loằng ngoằng đó bị rũ xuống đất như mớ dây thừng. Qua ánh trăng, một cái đầu rắn hổ mang bành hiện ra. Chao! Con rắn hổ dài gần bằng đòn gánh. Đầu nó đã bị con Vện cắn dập nát. Nếu vừa rồi con Vện không phát hiện con rắn, nếu thằng Kình không chộp được cây củi thì không khéo cả hai thằng đã bị con rắn hổ đớp cho, cầm chắc cái chết.

Sau phen chết hụt, cả thằng Ca và thằng Kình còn chưa hết sợ. Cuộc đấu giờ đây đã chẳng còn ý nghĩa. Câu chuyện của chúng chuyển sang xoay quanh con rắn độc. Lũ trẻ cũng trố mắt vì lần đầu được nhìn con rắn hổ to đến vậy. Sau phút cứu chủ, con Vện ngồi nghếch mõm thè lưỡi nhìn lũ trẻ bàn tán xôn xao. Cuối cùng, thằng Ca đến ngồi xuống bên thằng Kình, rụt rè.

- Hôm nay, chính mày đã cứu cả hai thằng.

- Cũng là bất đắc dĩ thôi. Thú thực, tao cũng không muốn đối đầu với mày.

- Ừ. Cũng chỉ tại tao hơi ích kỷ.

Rồi thằng Ca lại chỗ Mín ngồi:

- Cả mày nữa. Hãy bỏ qua chuyện cũ, nhé!

Rồi nó móc túi lấy ra đồng xu cái đưa cho Mín:

- Trả lại mày đồng xu này. Nó không phải là của tao nên tao không muốn giữ nó. Tao định trả lại mày từ lâu rồi, nhưng còn tự ái.

Mín cầm lấy đồng xu cái. Vậy là cuối cùng, đồng xu cái bao ngày thất lạc lại trở về với Mín.

- Cuối cùng thì mày cũng không tệ như tao tưởng, Ca ạ. Tự nhiên tao lại thèm chơi trò đánh cái quá!

Cả bọn phá lên cười.

- Còn con rắn này thì sao nhỉ? – Thằng Ca hỏi.

- Mang đến chỗ lão Bộc cho lão ngâm rượu. Lão vẫn ước ao bắt được một con rắn hổ mà chưa có! – Mín nói.

- Phải đấy. Mình cùng đi thôi.

Thằng Kình cầm con rắn đi trước, bọn trẻ lục tục kéo đi sau. Phút chốc, miếu thổ thần đã trở lại hoang vu vắng vẻ. Phía trời tây, trăng non cũng vừa lặn.

Nhìn con rắn trên tay thằng Kình, lão Bộc gật gù:

- Ừ! Loại rắn hổ này lão đang cần, nhưng phải còn sống cơ. Bị đập chết thế này, ngâm rượu không còn được nữa. Được rồi, mấy đứa ngồi cả đấy, để lão đi nấu cháo rắn cho ăn.

Cả bọn ngơ ngác. Chúng chưa từng nghe ai bảo nấu cháo rắn bao giờ. Trông nó thế kia, nấu lên ai mà dám ăn. Lão Bộc cười khà khà:

- Sợ hả? Nhưng rồi sẽ thích ngay. Nấu lên thơm nức mũi, ai mà chịu được.

Chỉ một loáng, nồi cháo đã được bắc lên bếp. Nhóm lửa cháy, lão Bộc mới mổ rắn. Lão Bộc treo con rắn lên cành cây si ở cửa lều, dùng dao cắt quanh cổ con rắn cho đứt lớp da rồi dùng tay cầm chỗ da ở cổ tuốt xuống. Như có phép mầu, cả bộ da con rắn bị bóc tuồn tuột, lộ ra phần thịt trắng nõn. Lột da xong, lão Bộc dùng dao rạch bụng con rắn moi hết ruột gan. Đến chỗ mật rắn, lão Bộc bóc lấy, cho vào miệng nuốt chửng! Mấy đứa dúm hết cả lại. Chặt đầu, rửa sạch, lão Bộc không chặt con rắn ra từng khúc mà cứ để con rắn đuôn đuỗn thế thả vào nồi.

Keng ghé tai Mín:

- Khiếp thế ai mà dám ăn, nhỉ!

Mín muốn nói câu gì đó cho Keng yên lòng nhưng thấy Keng đang có vẻ lo lắng, Mín nảy ý trêu:

- Sao lại không dám? Nấu cháo rắn người ta phải để cả thế ăn mới ngon chứ. Tí nữa ăn, cứ cầm thế mà tuốt.

Nói vậy chứ Mín cũng chẳng hiểu sao lão Bộc lại để nguyên cả con thế. Lão Bộc hỏi:

- Sao mấy đứa lại bắt được con rắn này?

Thằng Ca thuật lại mọi chuyện. Lão Bộc lắc đầu:

- Lần sau buổi tối đừng có rủ nhau ra miếu nữa. Ở đó vắng vẻ, nhiều bụi rậm nên lắm rắn rết lắm, chẳng may bị nó cắn cho một cái là chết như chơi.

Thấy nói đến miếu thổ thần, thằng Ca hỏi:

- Hôm rồi có người gặp ma ở miếu thổ thần, phải không ông?

- Ta cũng nghe đồn thế, còn chuyện thực hư thế nào cũng chưa rõ.

- Đã bao giờ ông gặp ma chưa? – Thằng Kình hỏi.

- Ma à? Có, mà cũng chẳng biết là có đúng không.

- Từ bao giờ cơ? – Thằng Kình lại hỏi.

- Đó là lần lâu lắm rồi. Năm đó, tóc ta còn chưa bạc như bây giờ. Mà chính ở cái cống này này. Hôm đó, trời mưa phùn, ta ra vó bè muộn. Lúc ta ra đến cống này, thấy một người mặc quần áo trắng ngồi câu cá ở đây. Ta ngạc nhiên tự hỏi: trời tối như vậy, không biết người này nhìn thế nào được cá cắn câu? Mà câu không có cước thì câu làm sao? Tò mò, ta lại bên cất tiếng hỏi người đó. Thấy ta hỏi, tự dưng người đó nhảy tùm xuống cống biến mất. Bàng hoàng một lúc, ta trở về lều nằm thở. Có lẽ đúng là ta đã gặp ma.

Cả bọn lặng đi vì câu chuyện của lão Bộc. Nồi cháo trên bếp đã sủi ùng ục. Mùi thịt rắn thơm phức theo khói bay ra khiến mấy đứa trẻ tứa nước dãi.

- Ông còn gặp ma lần nào nữa không? – Thằng Ca có vẻ không sợ hỏi tiếp.

- Ta chỉ gặp lần đó thôi, còn chuyện ma thì khối!

Mở vung, bỏ nắm lá răm vào quấy, lão Bộc lại ngồi trầm ngâm, tiếp:

- Có một bà hẹn người hàng xóm sớm mai đi chợ. Nửa đêm, đã thấy người kia đến gọi. Dù biết trời còn sớm nhưng bà cũng quẩy hàng cùng đi. Bà nghĩ, đường xa, đi sớm, đến chợ càng chọn được chỗ tốt. Thế là hai người cứ vừa đi, vừa tỉ tê nói chuyện. Đến chỗ chiếc cầu đá, người kia bảo bà ngồi nghỉ cho đỡ mỏi chân. Thấy sáng trăng, người kia bảo bà xõa tóc để người kia bắt chấy cho. Bà này thấy lạ quá, vì trời sáng trăng thật nhưng mắt người thường làm sao nhìn thấy chấy mà bắt? Thế mà bà thấy người kia vạch tóc mình rồi nhúm chấy cho vào mồm cắn lép bép. Đến lượt bà bắt chấy cho người kia, sờ vào đầu thấy lùng nhùng toàn thịt. Bà sinh nghi hỏi:

- Đầu gì mà mềm như đầu ma thế?

Người kia bèn cười khanh khách, nói:

- Hay ta là ma thật?

Rồi nhảy tùm xuống nước biến mất. Bà này lúc đó mới biết là mình bị ma trêu, lầm bầm chửi thầm mãi.

Cả bọn lại một phen nữa im thít. Lão Bộc mở vung nồi cháo xem thử.

- Được rồi! Nào, xích cả đây lão múc cháo cho ăn. Cháo rắn hổ, ngon phải biết!

Lão Bộc dùng đũa cả gắp con rắn lên. Mặc con rắn còn nóng, bốc hơi ngùn ngụt, lão cầm xương cổ, dùng đũa tuốt dọc theo thân rắn. Thịt ở mình rắn cứ thế theo cạnh đũa tróc ra, còn trơ lại chiếc xương sống. Lão Bộc với cái thìa múc ra bát, đưa lại trước mặt bọn trẻ.

- Ăn đi. Cháo nóng húp quanh. Thử một miếng xem có ngon đúng như lời lão già này nói không?

Cả bọn xuýt xoa vì nóng. Loay hoay một lúc, mấy đứa cũng đã xì sụp húp. Keng còn chưa dám ăn, cứ bê khư khư ở trên tay.

- Ôi! Ngon thật!

Thằng Ca vừa rời miệng bát, nói ngay. Lúc đầu sợ, bây giờ nom bát cháo toàn thịt nạc, lại thấy ngon. Ngay miếng đầu, Mín cũng nhận ngay ra điều ấy. Thằng Kình thì húp soàn soạt, chẳng hề kêu nóng, có lẽ là người làng chài nên nó đã quen ăn nóng.

- Húp thử đi Keng! – Thằng Kình động viên.

Keng nhăn mặt đưa lên mũi thử rồi cũng húp được một hớp. Cái mặt đang nhăn nhó của Keng chợt giãn ra ngay sau khi miếng cháo vào miệng. Đúng là vừa ngon vừa lạ. Thấy mọi người cùng cười, Keng cũng nhoẻn những chiếc răng sún, cười toe toét.

- Sao! Ăn hết đi rồi lão đây múc tiếp.

Lão Bộc lôi ở gầm phản ra chai rượu, rót lấy một chén ngồi nhấm nháp, miệng lẩm bẩm:

- Cháo rắn nhắm với rượu, thật là đã.

- Ma nước thế nào hả ông? Cháu đi thuyền đêm nhiều nhưng sao chưa giáp mặt? Có ma nước không ông?

- Người ta bảo nó thường biến thành cá chép quẫy ủng oẳng trêu người đánh dậm. Rõ ràng thấy cá quẫy lùng nhùng bên trong dậm nhưng nhấc lên lại chẳng thấy gì. Có khi chỉ là nắm rêu, nắm cỏ. Những lúc tắm sông, nó trêu mình dìm tới ngạt thở. Là cũng nghe vậy thôi…

Lão Bộc buông chén rượu, với lấy sợi dây thừng lớn kéo vó lên. Trong đêm tối, chỉ nghe tiếng gọng vó kẽo kẹt và tiếng nước lách tách rơi xuống. Lẫn với những âm thanh ấy có cả tiếng cá lạch đạch quẫy trên vó rồi tụt vào chiếc giỏ ở đáy…

10. Trộm vối, bị chó mực đuổi

Tháng năm, những thân sậy đã già đi, vàng óng. Những chiếc lá sậy dưới gốc thì khô quắt như bị đốt. Mùa này bọn trẻ hay chơi kèn sậy. Buổi trưa, vừa ăn cơm xong, bọn thằng Ca đã sang rủ Mín ra bãi lấy ống sậy làm kèn. Thấy bọn thằng Ca lùa trâu đi, Mín cũng lùa Mình Đất đi luôn. Khi đi, Mín không quên cầm theo chiếc mũ lá và con dao bài để cắt sậy. Ra khỏi lũy tre, đằng sau, lũ trâu làng cũng lũ lượt kéo ra. Chẳng hẹn mà sao hôm nay chúng nó cùng thả trâu sớm thế không biết. Buổi trưa, trời nắng như rang. Nhìn đàn trâu lầm lũi đi, nắng rát bỏng trên da, nhếnh nháng như bôi mỡ. Ra đến dốc đê, chẳng cần để mắt đến đám cỏ non xanh mướt, lũ trâu ào ào kéo xuống đầm lặn ngụp. Ngụp chán, con nọ dửng mỡ húc vào mông con kia làm náo động cả một góc đầm.

Kể cũng lạ, từ hôm con trâu đực mộng của thằng Ca và Mình Đất "huyết chiến" một trận thì chúng lại quây quần ăn với nhau như chưa hề có chuyện gì xảy ra.

Để cho lũ trâu thoải mái đầm mình ở bãi, cả bọn rủ nhau đi đẵn sậy. Mùa hè, cả khu bãi sậy rực lên vàng óng. Những thân sậy chỉ to bằng ngón tay nhưng cao ngút đầu. Vào trong bãi, nếu đi không cẩn thận sẽ bị lạc. Loanh quanh một lúc, cả bọn đã chọn cho mình những đoạn sậy ưng ý. Cả bọn lại ngồi ngay trong bãi cắt sậy làm kèn. Làm kèn sậy không khó nhưng phải có chút mẹo. Quan trọng nhất chính là lưỡi gà. Cắt được đoạn ống sậy vừa hơi, dùng dao tẻ miệng ống rồi lấy lưỡi gà cài vào là thành kèn sậy. Nói thì đơn giản, đừng tưởng là làm được ngay. Có khi đặt lưỡi gà sai, hoặc đoạn tách miệng quá sâu thì kèn thổi chỉ phì phì toàn hơi. Mín cắt xong đoạn ống, lấy chiếc lá ở mũi cài vào rồi đưa lên miệng thổi thử. Tiếng kèn toe toe cất lên. Những thằng khác cũng đã làm xong, thi nhau thổi. Có thằng thổi kêu ngay, có thằng phồng mang trợn mắt vẫn cứ tắc tị trong cổ họng. Thằng Ca nãy đến giờ vẫn loay hoay với cái ống sậy. Nó chẻ miệng để cài lưỡi gà mấy lần nhưng đều bị giập hết. Mín đưa chiếc kèn sậy của mình cho thằng Ca:

- Này, cầm lấy. Để tao làm cái khác.

Thằng Ca nhận lấy chiếc kèn, nhăn nhó.

- Không ngờ khó thật. Thôi, mày làm cả đi.

Cái khoản làm kèn sậy này, Mín khéo hơn hẳn những đứa khác. Không phải ở chỗ kèn có kêu hay không mà tiếng kèn có trong trẻo, véo von hay không. Chỉ một chốc, cả bãi sậy đã inh ỏi tiếng kèn. Kèn sậy kêu vang hay không còn ở loa kèn, nhưng ở đây thì chẳng ngắt đâu ra lá dứa. Thấy bụi dứa dại ở đầu bờ, Mín ngắt một tàu, tước gai, rồi tách làm đôi, quấn vòng trôn ốc. Có loa, tiếng kèn tức thì âm âm như tiếng cồng. Thấy Mín làm được, lũ trẻ cũng xúm vào cây dứa dại để ngắt tàu. Thằng Ca lại gần, kéo Mín ra một chỗ:

- Đi vặt vối, mày!

- Ở đâu? – Mín hỏi lại. Thằng Ca thì thầm:

- Hôm qua, tao để ý cây vối nhà lão Đề chín đỏ ối. Làng mình, có mỗi cây vối đó là quả ngọt nhất. Nhưng chỉ tao với mày thôi, đi đông lộ ngay.

- Cây vối lão Đề thì tao không dám.

- Sợ gì? Mình lẻn vào, dễ có đến mấy mắt, lão cũng không trông được. Mình không lấy thì nó cũng chín rụng đi thôi chứ ai thèm ngó.

- Ừ thì đi. Nhưng nếu lão có nhà thì đừng vào đấy.

- Được!

Thằng Ca gật đầu. Nó với lấy cái mũ lá chụp lên đầu rồi lúc lũ trẻ đang say với trò chơi kèn sậy, nó kéo Mín đi.

Từ đê vào nhà lão Đề chỉ một đoạn. Nhà lão Đề nằm trong xóm vắng vẻ nên ít người qua lại. Cây vối nằm ngay ở góc ao. Đúng như lời thằng Ca nói, quả vối đã chín đỏ ối đầy cành. Lũ chim chào mào đánh hơi thấy mùi quả chín kéo đến ăn, mổ nhau chí chóe. Vườn nhà lão Đề xung quanh rào toàn mây. Mùa này, mây đang tốt lá và tủa ra những sợi gai dài chấm đất. Với cái bờ rào mây này, có cánh cũng chịu, chẳng bay vào được. Nhìn cánh cổng tre được hạ xuống, thằng Ca thì thầm với Mín:

- Có lẽ lão Đề đi vắng mày ạ!

- Cũng có thể, nhưng phải cẩn thận. Biết đâu lão không muốn ai đến quấy rầy nên hạ cổng thì sao? Vặt vối mà lão Đề bắt được thì chỉ có nước no đòn.

- Sợ quái gì cái lão già đó. Cứ lại gần cổng xem đã.

Quả lão Đề đi vắng thật. Dây cổng được buộc ra phía ngoài. Bên trong, cánh cửa nhà cũng đóng im ỉm. Lão Đề sống có một mình nên nhà cửa vắng tanh vắng ngắt. Từ ngày vợ lão bệnh chết, lão tránh giáp mặt mọi người. Nhìn con mắt cú vọ của lão, người ta không muốn bắt chuyện với lão thì đúng hơn.

- Vào bằng cách nào? – Mín hỏi.

- Để tao!

Thằng Ca giật sợi dây, kéo rê cánh cổng lách vào như một con cáo. Mín cũng theo nó luồn vào. Tận mắt nhìn cây vối chín mới thấy sướng mắt. Thằng Ca bấu tay vào cái mấu xù xì trèo lên. Cái món này thằng Ca hơn đứt Mín. Đợi cho thằng Ca lên đến chạc cây, Mín mới ôm lấy thân vối trèo lên. Sợ Mín trượt, Ca đưa tay kéo Mín.

Những trái vối chín đặt vào đầu lưỡi, bóc tách lớp thịt quả, ăn đến cả ngày không chán. Mùa vối, không cây nào là không có mặt của lũ trẻ nhưng không cây vối nào quả chín tím và đỏ như cây nhà lão Đề. Chỉ một chốc, mồm Ca, thằng Mín đã nhọ nhem màu quả vối. Những trái vối chín tưởng như vặt hết quả này, chúng lại chín ngay quả khác. Thằng Ca trườn ra cành ngoài ao, nơi có mấy cành chi chít quả chín.

- Cẩn thận, không ngã, mày – Mín nhắc nó.

- Mày quên rằng ở làng, bơi lội, leo trèo tao chưa thua thằng nào à? Tao bẻ mấy cành sai quả này mang ra cho bọn nó. Phen này, chúng nó cứ là phải lác mắt lên.

Miệng nói, tay bẻ, nháy mắt thằng Ca đã bẻ được mấy chùm vối sai trĩu.

- Mày tụt xuống đi, tao lẳng xuống cho mà đón.

Mín vừa xuống đất, Ca đã tống cả đống xuống.

- Thôi thôi, Ca. Nhiều quá rồi.

- Để tao bẻ nốt cành nhiều quả tím kia đã.

Vừa nói, thằng Ca vừa trườn ra đầu cành thả người với cái chùm sát bờ ao. Chợt… "cạch", thằng Ca chưa kịp bẻ gãy cành vối chín thì cái cành chân nó đứng đã gãy rắc rắc. Thằng Ca bấu vội tay vào cái cành trên cao, mặt nó tái mét. Mín còn đang thót tim, tối mặt vì pha ngã hụt của thằng Ca, chợt thấy đằng sau có tiếng hồng hộc. Giật mình quay lại, Mín hốt hoảng khi thấy con chó mực của lão Đề đang xồ tới. Thấy Mín quay lại, con chó mực sủa váng lên, nhe hàm răng trắng gầm gừ.

- Chó đấy, Ca ơi!

Thằng Ca ở trên cây nghe tiếng Mín gọi, nhảy huỵch xuống đất. Rồi chẳng thằng nào giục thằng nào, cả hai cùng lách qua khe cổng thoát ra ngoài. Chẳng phải tay vừa, thấy Ca và Mín bỏ chạy, con mực xoải chân đuổi theo. Vừa đuổi, nó vừa hộc lên như bị chọc tiết.

- Chạy nhanh lên, nó sắp kịp rồi đấy!

Có lẽ chẳng cần Mín giục thì thằng Ca cũng đang cắm đầu cắm cổ chạy. Những quả vối chín bị rơi lăn như bi trên đường. Gần ra khỏi ngõ mà con chó mực vẫn không hề buông tha, cứ phóng đến tung những cú đớp gió. Chỉ vài bước nữa là con mực sẽ tớp được vào chân của hai thằng. Hết đường, thằng Ca ngồi thụp xuống, gỡ tay vớ nắm lá tre ném phứa về phía con mực. Bị dọa lại, con mực khựng lại rồi cong đuôi chạy. Chỉ đợi có thế, Ca và Mín lại… cắm cổ chạy tiếp. Con mực bị lừa, quay lại đuổi nhưng Mín và Ca đã chạy ra khỏi cái cổng.

Thoát nạn hai thằng dừng lại thở hổn hển rồi cùng ôm bụng cười như nắc nẻ. Bỗng, mặt thằng Ca ngắn tũn lại. Phía trước, lão Đề đang cầm chai rượu loạng quạng đi lại. Thôi chết! Giờ thì đến lượt Mín cũng ríu lại. Nhướn mày một cái, lão Đề đút chai rượu vào cái áo ba tàu rồi giơ tay núm lấy hai thằng.

- Á à, chúng mày dám vào vặt trộm vối hả?

Rồi lão Đề móc túi áo lấy ra hai mảnh sành sắc lẹm:

- Chưa ăn sành kẹp tai chưa kinh. Hôm nay, xem chúng mày có nuốt được những quả vối ăn trộm không.

Lão Đề xiết hai mảnh sành vào tai thằng Ca. Thằng Ca thốt lên đau đớn, bụm tay lên che tai. Lão Đề càng xiết mạnh hai mảnh sành. Đau quá, thằng Ca nước mắt giàn giụa, cố cạy hai mảnh sành ra. Lão Đề đâu có dễ buông tha. Thằng Ca càng giãy, hai mảnh sành càng nghiến mạnh. Không còn chịu nổi, thằng Ca cắn thật mạnh vào tay lão Đề. Bị bất ngờ, lão Đề buông cánh tay giữ áo Ca và Mín ra. Chỉ đợi có thế, Ca và Mín vùng bỏ chạy, bỏ lại những chùm vối chỏng chơ trên mặt đất.

Ra đến dốc đê mà hai thằng còn chưa hết sợ.

11. Chiếc thuyền lạ ngoài bờ lau

Mấy trưa nay, lũ trẻ không chịu ở nhà. Buông bát cơm xuống mâm là chúng đã í ới gọi nhau tụ tập ngoài ngã ba chơi đánh bàm bàm. Mùa này, những quả bàm bàm đã khô vỏ lác, kêu lóc cóc. Bóc ra, hạt bàm bàm nâu bóng, to như con bọ măng, chắc nịch. Những hạt bàm bàm đó đánh vào tường kêu đánh đét, nảy ra xa hàng chục mét. Hạt bàm bàm nào nảy xa nhất là thắng. Độp chát vào tường nhưng vỏ quả không bao giờ bị vỡ mà chỉ làm cho lớp vỏ nâu bên ngoài bóng thêm lên, nảy xa nữa. Trò chơi chỉ có thế nhưng suốt ngày, lũ trẻ tụm năm tụm ba ngoài ngã ba, không biết chán. Đi chăn trâu hay đi học, trong túi đứa nào cũng lách cách hạt bàm bàm. Những lúc có thời gian, cứ ra chỗ ngã ba điểm mặt sẽ thấy không thiếu môt đứa trẻ nào trong làng. Ngay cả thằng Kình là đứa ở làng chài cũng tìm vào nhập bọn.

Thường thì có thằng thắng, thằng thua. Trò chơi chỉ kết thúc khi số hạt bàm bàm lọt hết vào tay một thằng. Trong các cuộc chơi, Mín vẫn là đứa luôn giành phần thắng. Thằng Ca từ hôm bị sành kẹp tai, vết xước vẫn chưa tróc vẩy, tai lúc nào cũng đỏ au như vừa chơi thua bị ăn búng. Mỗi lần nhắc đến chuyện ấy, nó hậm hực lắm.

- Lão Đề tham thật. Có cây vối chín, răng thì móm không ăn được, để cho lũ chim nó mổ rồi nó bậy đầy ra cho. Cái cổng ấy, giờ tao chẳng bao giờ thèm ló mặt tới.

Trưa nay, thằng Ca ra nhập bọn muộn hơn mọi khi. Lúc nó đến, trò chơi đã gần tàn cuộc.

- Mày không chơi à? – Mín hỏi nó.

- Tao còn phải đi bắt châu chấu cho chim của tao.

Thằng Ca lôi từ trong túi ra một con sẻ non, lưng nó còn một mảng hơ hớ thịt. Thấy ngón tay của thằng Ca ngoe nguẩy trước mặt cùng tiếng huýt sáo, con sẻ tưởng được cho ăn, há hốc mỏ chờ đợi. Thằng Ca lấy từ trong túi ni lông ra mấy con châu chấu, bẻ hết cẳng rồi đút vào mồm nó. Con chim tớp lấy vươn cổ nuốt lấy nuốt để.

Trò chơi bàm bàm tức thì giải tán. Giờ đây, cả bọn lại xúm quanh con chim sẻ của thằng Ca.

- Mày bắt nó ở đâu đấy Ca? – Thằng Đoài hỏi.

- Ở nhà kho của làng. Hôm tao chơi bi với bọn thằng Tuynh, thằng Côn, tao thấy có tiếng chim non kêu, thế là tao trèo xem thử. Có ba con nhưng chưa mọc hết lông ống. Tao định để thêm vài ngày cho nó tập bay nhưng hôm ra thăm, thấy hai con chim lớn đã biết bay nên chỉ bắt được con này. Chúng mày biết không, chim sẻ út đàn, khôn phải biết. Con này đang tập bay rồi đấy.

Rồi thằng Ca thả con chim non xuống đất, đi giật lùi một đoạn, huýt sáo gọi. Thấy tiếng gọi, con chim sẻ đập cánh xuống đất, nhảy theo.

Lũ trâu làng lại tụ tập đầy ngoài bãi. Trời nắng nhưng có bờ tre chắn nắng nên chúng vẫn ung dung gặm cỏ. Lũ trẻ trâu đã tản đi mỗi đứa một nơi với đủ thứ trò chơi. Mín cùng thằng Ca và thằng Kình lội sông mò trai. Mò chán, cả bọn lại bò lên bờ ngồi nghỉ. Vừa đặt đít xuống cỏ, thằng Ca lại lôi con chim sẻ trong túi áo ra lấy châu chấu đút cho ăn. Mín hỏi thằng Ca:

- Đầm năn chim sắp về rồi, nhỉ?

- Ừ. Lúa đỏ đuôi rồi. Lúa chín là mùa chim về.

- Năm nay không biết chúng về có đông không?

- Năm nào chúng chẳng về đậu kín đặc mặt đầm. Lũ cuốc cũng đã thập thò bụi rậm rồi đấy. Mấy hôm nay, chúng nó bắt đầu kêu ra rả suốt đêm.

Thằng Kình nãy tới giờ ngồi im, giờ mới lên tiếng:

- Hôm tao thả lưới ngoài sông có gặp một người đặt bẫy chim ngói. Chỉ một lúc mà ông ta bẫy được gần cả đàn. Khu bãi Gốm lắm chim ngói thật.

Nhắc đến bãi Gốm, Mín lại nhớ đến cái bốt Tây đen.

- Mày vào bốt bao giờ chưa? – Mín hỏi thằng Ca.

- Chưa. Nghe đồn trong ấy có cả xương của Tây đen.

- Tao cũng nghe nói. Còn có cả người sống nữa đấy!

- Ai mà dám sống ở đó? – Thằng Ca trố mắt.

- Mày có muốn đi xem không?

- Ừ thì đi.

Cả ba cùng đứng dậy. Trời nắng, cả bọn chẳng thằng nào đem theo mũ nón, chỉ ngắt cái lá sen che đầu. Mùa này, những sợi dây bìm bìm mọc dại đã nở hoa tím ngắt. Đi một đoạn dài vẫn thấy hoa bìm nở dày đặc.

- Mày bảo ai sống ở đó hả? – Thằng Ca lại hỏi.

Thấy nó sốt ruột, Mín cũng không muốn giấu nữa:

- Tí Mậu ăn mày.

Thằng Ca không nói nữa. Nhìn ánh mắt nó, Mín biết nó còn bán tín bán nghi. Thằng Kình xen vào:

- Đúng đấy. Chính tao với thằng Mín đã gặp hôm đi tìm trâu cho nó mà.

Thằng Ca thần người ra.

- Chúng mày không đùa đấy chứ?

Chẳng mấy chốc, bốt Tây đen đã lù lù trước mặt. Cái nắng oi nồng đổ xuống tường bê tông bốc lên giần giật.

Chợt thằng Kình ra hiệu cho Mín và Ca dừng lại:

- Người đang nhổ cỏ may kia chính là Tí Mậu còn gì?

- Đúng rồi. Tí Mậu nhổ cỏ may làm gì nhỉ? – Mín cũng thốt ra.

- Chắc là để về đun. Mùa này cỏ may khô đen, cháy phải biết!

- Không biết bên trong cái bốt kia có gì nhỉ? – Thằng Ca hỏi.

- Chắc chẳng khác tổ chuột! – Thằng Kình nhận xét.

- Vậy Tí Mậu là con chuột. Khổ thật đấy. Hôm rồi tao trót… – Thằng Ca tỏ vẻ hối hận. Thằng Kình giục:

- Nào, về thôi chứ. Còn đứng mãi ở đây làm cái gì? Chúng mày nhớ tối hôm nay ra sông cùng tao đấy.

Buổi tối, dòng Kinh Thầy quạnh lại màu chì. Hôm nay, trời không trăng nhưng đầy sao. Phía tây, ngôi sao hôm trong vắt như ngọn đèn pha lê. Vắt ngang trời, sông Ngân bồng bềnh trôi. Đôi bờ sông, chòm Ngưu Lang – Chức Nữ lấp lánh như kim cương. Giữa dòng, bầy vịt tung tăng bơi lội. Phía tây nam, ông Thần Nông đang ngồi ngửa mặt nhìn trời. Chếch đằng bắc, cái gàu sòng ghếch lên như đang vục nước. Trời sao như hàng ngàn hàng vạn viên dạ minh châu in xuống đáy sông…

Thằng Kình cắm thuyền đợi ở bờ sông. Mín và thằng Ca ra là thuyền lập tức nhổ sào. Con Vện cũng được đi, quẫy đuôi rối rít.

- Ông mày không đi à? – Mín hỏi thằng Kình.

- Không! Thả rọ chỉ mình tao đi thôi.

- Đi một mình mày không sợ à? Với lại, ai chèo thuyền cho mà thả rọ?

- Ở trên sông mãi quen rồi. Còn thuyền, chèo dễ ợt.

Thằng Kình dùng hai chân đạp bơi chèo, tay thì cầm rọ. Cứ một đoạn, nó lại thả một chiếc xuống sông. Thằng Ca nhấc một chiếc rọ lên ngửi ngửi:

- Có cái gì bên trong mà thơm nức thế, mày?

- Thính nhử tôm chứ cái gì. Làm bằng hoa hồi, cám rang và mấy thứ khác nữa.

- Không sợ nước nó trôi đi hết à?

- Trôi sao được. Phải hòa cả đất sét vào đấy nữa.

- Mày để tao thả thử xem sao?

Thằng Ca cầm chiếc rọ, khi nào thằng Kình bảo thả thì nó ném xuống sông. Con Vện đứng đầu mũi thuyền nhìn thằng Ca làm. Tự nhiên, nó cũng thích đùa nên cứ cắn sợi dây buộc rọ lôi, giật lấy khiến thằng Ca phải lừa mãi nó mới chịu buông.

- Thả đến đâu hả Kình? – Mín hỏi.

- Về hạ lưu. Cứ theo dải bờ sông này.

Về đêm, thuyền trôi nhẹ như chiếc lá. Âm thanh đọng lại là tiếng róc rách của mái chèo. Mùa này, lau trổ hoa trắng toát. Trong đêm, bông lau phất phơ như lụa.

- Sắp đến miếu thổ thần chưa?- Thằng Ca hỏi.

- Sắp rồi. Qua bãi lau rậm kia là đến.

- Không biết nhìn từ ngoài sông, miếu thổ thần thế nào nhỉ? Đến miếu, mày dừng lại một lát nhé.

- Được. Ngay trước mặt đây rồi!

Thằng Kình cho thuyền dạt vào sát bờ lau. Sắp được lên bờ, con Vện cứ lồng lên.

- Hình như có chiếc thuyền trong bờ lau, Kình ạ. Thuyền ai vậy?

Thằng Ca nhanh mắt nhận ra trước. Cả Mín và thằng Kình cũng đã nhận ra.

- Nhìn thì không phải là thuyền của người làng chài. Không biết là thuyền nào vậy… – Thằng Kình phân vân.

- Cứ lại gần chút nữa xem sao! – Thằng Ca giục. Mín ra hiệu cho chúng nó yên lặng – Này! Có bóng người ở trên miếu kìa!

Thằng Kình nép thuyền vào bờ, vít vài cành lau phủ lên. Đúng là có bóng người đang mon men lại gần miếu thật. Không phải là một mà là hai bóng người. Nom họ có vẻ không được đàng hoàng cho lắm.

- Liệu có phải kẻ gian định trộm đồ trong miếu không nhỉ? – Thằng Ca thắc mắc.

- Có ông từ mọi hôm vẫn coi miếu cơ mà? – Thằng Kình hỏi. Thằng Ca giải thích:

- Ông già ốm hai hôm nay rồi.

- Vậy thì chắc chắn là kẻ gian rồi.

Cả bọn lách lau men theo mép nước lên bờ. Con Vện cũng nhảy ùm xuống nước, lóp ngóp bơi theo.

Núp sau tảng đá, cả bọn nhìn rõ hai bóng người đang thập thò ở cửa miếu. Con Vện cứ chực phóng lên phía trước, thằng Kình phải đè đầu nó xuống, nó mới chịu nằm yên. Một trong hai bóng đen luồn ngón tay qua kẽ cửa, đẩy thanh cài. Cánh cửa mất then mở toang ra. Quan sát xung quanh một lát, cả hai bóng đen từ sau gốc cây lẻn ra, mất hút vào trong miếu. Thằng Ca định bò lại gần nhưng Mín đưa tay ngăn lại:

- Thêm chút nữa là lộ ngay. Nấp ở đây thôi.

- Phải lại gần mới biết họ đang làm gì chứ.

- Họ đang ra kia kìa! – Thằng Kình chỉ tay.

- Chúng lấy trộm chiếc chuông, chúng mày ạ!

- Phải báo ngay cho ông già coi miếu không chúng xuống thuyền mất. Hai thằng ở lại theo dõi, để tao về.

Thằng Ca vít vai Mín xuống:

- Để tao. Đường này tao thạo hơn mày.

Nói rồi, nó vùng dậy phóng vọt đi, mất dạng sau những phiến đá mấp mô. Con Vện lại định phóng vọt theo nhưng nó không thoát khỏi được cái vòng tay xiết quanh cổ của thằng Kình.

- Im nào! Mày muốn chết hả Vện?

Thằng Kình thủ thỉ nói vào tai con Vện. Hai bóng đen đã lôi được chiếc chuông đến gốc cây máu chó. Có lẽ vì chiếc chuông khá nặng nên chúng dừng lại để thở. Vì trời tối, không thể nhìn được rõ mặt người. Chiếc chuông này được đúc từ hồi lập miếu. Nghe bảo lúc đúc chuông, người ta còn bỏ cả vàng vào đó cho tiếng kêu ngân hơn.

Chợt thằng Kình nhỡ tay làm gãy một cành khô. Tức thì hai bóng đen ngồi thụp xuống, ngó nghiêng quan sát. Từ trong bụi rậm, một đôi thằn lằn đuổi nhau loạch xoạch chạy ra. Đã yên tâm, hai bóng đen lại khệ nệ khiêng chiếc chuông xuống bờ sông, nơi có chiếc thuyền đã buộc sẵn.

Sao thằng Ca lâu thế không biết! Mín sốt ruột quá. Chậm thế này, bọn chúng mang chuông xuống thuyền mất thôi. Chỉ vài bước nữa là chúng xuống được thuyền. Không thể chờ được, con Vện vùng khỏi tay thằng Kình phóng vọt ra sủa váng lên.

- Đứng im! – Cùng với tiếng hô đanh gọn, ánh đèn pin loa lóa rọi vào hai bóng đen.

Mín thở phào. Vậy là mọi người đã ra kịp. Năm sáu người đàn ông vác gậy xông tới túm lấy hai tên trộm.

- A! Lão Đề! Lão Đề các bác ạ!

Tiếng một người tức tối cất lên. Tên kia thấy thế liền quay lưng, nhảy ào xuống bờ lau.

- Bắt lấy nó! Đừng để cho nó thoát!

Cùng với tiếng hô, hai người đàn ông nhảy theo tóm gọn tên định chạy lôi lên bờ.

- Xem là đứa nào nào! – Một người vít tóc kẻ đó xuống rọi đèn thẳng vào mặt.

- Là thằng cháu vợ lão Đề các bác ạ! Giải chúng về nhà kho của làng đã.

Mín không thể ngờ. Thằng Ca cũng sướng rơn.

- Phen này, lão Đề còn mặt mũi nào mà ngẩng nhìn ai nữa. Cho chết! Ai bảo ác lắm vào!

12. Đầm năn, mùa chim về

Sau mấy ngày bị nhốt ở chuồng ăn rơm khô, sớm nay, Mình Đất mới được ra đê ăn cùng đàn. Chắc những sợi cỏ non ngon hơn so với những cọng rơm khô nên vừa ra đến bãi đê, Mình Đất đã cắm đầu cắm cổ ăn. Mín giở túi hạt dẻ rang chia cho từng đứa: thằng Ca, thằng Đoài, thằng Côn, Keng.

- Còn thằng Kình, sao hôm nay không thấy nó vào?

- Tao đây! – Mín vừa nhắc thì nó xuất hiện.

Mín đưa cho nó số hạt dẻ để phần:

- Của mày đây!

Thằng Kình cười tít mắt, lấy hạt dẻ cắn côm cốp.

- Ra bãi đê đi chúng mày!

- Chơi trò gì bây giờ? – Thằng Kình hỏi.

- Chơi thả diều. Đi thôi, có gió rồi đấy.

Thằng Kình trố mắt nhìn cái diều sáo trong tay Ca:

- Diều ông Bộc làm cho hả?

- Ừ!

Thằng Ca huơ cây diều sáo lên, chạy ra bãi đê. Cả bọn thấy thế cũng ào ào chạy theo sau. Thằng Ca đưa cuộn dây diều cho Mín:

- Mày cầm dây, để tao mồi diều nhé!

Mín tở một đoạn dây chừng hai chục sải. Đằng kia, thằng Ca giơ cây diều lên ngang đầu, chờ đợi. Hai bên, bọn trẻ đứng chầu hẫu ngó vào. Gió thổi bờ tre chắn sóng lao xao. Gió phả vào mặt lũ trẻ mơn man mát rượi.

- Chuẩn bị đi Mín ơi. Một, hai, ba… Lên nào!

Thằng Ca cầm cây diều chờ cơn gió tới liền phóng vút lên. Mín ở đằng kia cầm sợi dây kéo chạy. Chiếc diều vút lên không trung một đoạn rồi chao đảo cắm phập xuống đất. Tiếng sáo éo éo cất lên rồi im bặt.

- Không được rồi, chắc là bị lệch lèo đấy! – Mín gọi thằng Ca. Thằng Ca chạy lại sửa dây lèo cho ngay ngắn rồi nó hùng hục chạy:

- Thử lại nhé. Một, hai… Lên nào!

Mín chạy. Chiếc diều đảo sang phải, sang trái rồi căng ra, bay vút lên.

- Diều lên rồi!

Mín, thằng Ca, thằng Kình cùng lũ trẻ hò hét inh ỏi. Cùng với lực kéo, sợi dây diều trong tay Mín cứ tở dần ra. Tiếng sáo diều lúc đầu còn đứt quãng, sau đủ gió vi vu cất lên. Thằng Ca cũng đã chạy lại cầm cuộn dây tở cùng Mín. Diều càng no gió, tiếng sáo càng ngân nga. Có lúc, Mín cảm tưởng như mình sắp bị nhấc bổng lên trời.

- Để tao giúp! – Thằng Kình sán vào giật giật sợi dây.

Chiếc diều càng bị giật thì càng bay lên cao. Có lúc tưởng như sợi dây đứng thẳng với mặt đất.

- Hết dây rồi, buộc vào gốc tre thôi! – Thằng Ca hét.

Cả Mín, thằng Ca, thằng Kình phải cố mới lôi được sợi dây buộc vào gốc tre. Vừa nhả tay ra, cây tre đã bị sức căng của sợi dây diều kéo ngả ra như đưa võng.

Đám trẻ trâu khoái trá nằm ngửa ra bãi cỏ nhìn trời. Trong không trung bao la, cánh diều như một cánh chim lững lờ bay lượn. Tiếng sáo như có sức mạnh thần kỳ ve vuốt những cặp mắt trẻ thơ.

- Ôi! Nhìn kìa!

Keng bỗng nhổm dậy chỉ về phía chân trời đằng tây. Từ đằng sau những đụn mây trắng nõn, những chấm đen lờ mờ hiện ra, rồi rõ dần, giăng kín bầu trời. Những tiếng kêu lúc đầu lẫn trong tiếng gió, sau rõ dần, mạch lạc.

- Bầy chim về! Bầy chim về! – Bọn trẻ reo hò.

Từ trên cao, những chấm đen từng lớp, từng lớp liệng vòng quanh khu đầm năn. Những đứa trẻ khác trong làng cũng kéo ra hò hét. Nhiều người lớn đang dở tay cũng ngừng lại để chiêm ngưỡng cảnh tượng cả năm mới có một lần này.

Cả bọn kéo nhau ra khu đầm năn để tận mắt thấy cuộc hạ cánh của bầy chim. Sà xuống mặt đầm trước nhất là lũ vịt le. Chốc lát, cả mặt đầm đã kín đặc những đàn vịt le bơi lội. Chúng ngụp lặn, tranh mồi, đuổi nhau kêu léc quéc. Sau lũ vịt le là họ hàng nhà cò: cò trắng, cò lửa, cò hương, cò bợ… Lũ cò vỗ cánh bay lên, đáp xuống, lượn vòng như những chiếc máy bay bà già. Phía sau lũ cò một chút là đàn chim chèo bẻo như vừa hiện ra từ trong mây. Đã có lần Mín cùng lũ trẻ trâu được chứng kiến cảnh một bầy chim chèo bẻo đuổi đánh một con diều hâu rình bắt lũ chim non. Lũ chào mào rừng đít đỏ chót thì đi đâu cũng kéo nhau thành từng bầy đến mấy trăm con. Khi chúng bay, bóng chúng hắt xuống rợp đất. Lặng lẽ nhất là lũ chim sáo, đi đâu cũng chỉ một vài đôi. Tiếng huýt gió của loài sáo thì nghe đến là sướng tai. Lũ cu gáy thì điềm đạm như những nhà hiền triết. Chúng thường kiếm ăn ngoài bãi sông, tách biệt hẳn với những loài chim khác. Thức ăn của chúng thường là vừng, hạt đỗ, cỏ… Khi no diều, chúng bay tít lên tận ngọn cây, đứng gù. Tiếng gù của chúng giống như một hợp âm mà con trước, con sau lần lượt tiếp với nhau thành bản hòa tấu đặc biệt. Ở càng xa, tiếng gù càng âm và mê lòng người. Nghe tiếng chim gù, những người già dù đang dở tay cũng ngẩn ra như có niềm tâm sự. Có lẽ trong họ lúc đó, ký ức tuổi thơ lại trỗi dậy với một tiếng chim từ xa lắc xa lơ. Đông nhất vẫn là lũ chà pheo. Chúng kéo nhau về đậu đen đặc những ngọn cây, bụi tre, bờ rào, dây điện. Suốt ngày, chim chà pheo bay lượn trên đồng lúa, đuổi bắ! t những con châu chấu. Buổi tối, chúng thường đậu ngay trên bờ rào, ngọn sắn để ngủ. Lũ trẻ trong làng thường lừa lúc nửa đêm, chúng ngủ say là ra chộp bắt.

Khi những loài chim đã đáp hết xuống mặt đầm thì từ trên cao, bầy sếu bất ngờ xuất hiện. Trong các loài chim, sếu là loài thận trọng nhất. Trước khi hạ cánh, sếu thường bay lượn trên không trung đến mấy chục vòng mới sà xuống. Nhìn lũ sếu lượn trên bầu trời, người ta cảm tưởng như đang được nhìn thấy một sợi dây hình xoắn ốc thả xuống từ lưng chừng trời cùng với những tiếng kêu quác quác. Khi sếu hạ cánh, những cái chân cao lênh khênh chạy trên mặt đất, những đôi cánh rộng với sải cánh dài ngót hai mét dang ra giữ thăng bằng, những cái cổ dài như cái đòn gánh nghểnh lên ngó nghiêng quan sát xung quanh. Có năm chẳng hiểu sao, chúng lại không về. Trong đầm, sếu là loài chim to cao nhất. Khi chúng hạ cánh, lũ chim nước phía dưới đều phải giãn ra nhường chỗ. Thức ăn của sếu là củ năn. Nước trong đầm sâu thế mà chúng vẫn lội được xuống để thọc cái cổ dài ngoằng mò những củ năn lẫn trong bùn. Khi ăn, bao giờ sếu cũng có một con đứng cảnh giới. Con cảnh giới thường là con đầu đàn. Chỉ cần có động là con cảnh giới kêu lên báo cho cả đàn bay đi. Khi bay, chúng cũng bay theo sự sắp xếp của con đầu đàn.

Lũ cuốc nhà mấy hôm trước chỉ kêu một lát vào lúc chập tối, nhưng giờ, thấy bầy chim về chúng kêu ra rả suốt ngày. Con chim vịt mọi hôm chỉ kêu về đêm, nay giữa ban ngày cũng đậu cành bưởi kêu vít vịt. Ngày bà nội còn sống, Mín đã từng được bà kể cho nghe sự tích chim vịt. Có hai cha con sống cùng nhau trong một ngôi nhà nhỏ ven sông, người cha thì đã già, còn người con trai lại ngang tàng, ham chơi và luôn làm ngược ý cha. Đến lúc ốm nặng, biết mình không qua khỏi, ông muốn khi chết được đem chôn trên núi nhưng không biết phải làm sao để nó làm theo ý mình. Suy nghĩ mãi, cuối cùng ông gọi con đến dặn: “Con ạ! Cha già rồi, lại ốm nặng, chẳng sống được nữa. Cha muốn lúc cha chết, con hãy cho cha vào một cái hòm rồi đem thả trôi sông”. Nói rồi, ông trút hơi thở cuối cùng. Dặn con thế, ông nghĩ cũng giống như những lần trước, nó sẽ làm ngược lại mà đem ông chôn trên núi, không ngờ đứa con suốt từ nhỏ tới lớn đều làm ngược lại ý cha, bây giờ thấy hối hận. Nó nghĩ phải một lần nghe lời ông cho ông toại nguyện. Thế là nó đem bỏ xác cha vào một cái hòm rồi thả xuống sông. Đêm người cha về, báo mộng cho con phải đi tìm lại xác ông về chôn trên núi. Người con vội vàng bổ ra bờ sông tìm lại cái hòm nhưng nước thì chảy xiết mà quan tài cha mãi không tìm thấy. Hết ngày này đến ngày khác, nó chạy dọc bờ sông tìm quan tài cha. Cuối cùng, đến một khúc sông, nó chết hóa thành con chim vịt. Người ta bảo đến tận bây giờ, con chim vịt vẫn kêu tìm quan tài cha.

Mín đang mải nghĩ, thằng Ca vỗ vào vai:

- Này, mày có nghe thấy tiếng gì không?

- Ngoài tiếng các loài chim thì còn tiếng gì nữa?

- Không. Này, chú ý nhé!

- Ú… ú…ú…ú…

Từ phía bãi sậy cất lên những tiếng kêu như dội ra từ trong lòng đất. Tiếng kêu trầm nhưng át đi mọi âm thanh lanh lảnh khác. Tiếng kêu như mang cả một dòng sông mênh mông trước mặt.

- Nghe như chim bìm bịp.

- Chứ gì nữa! – Thằng Ca khẳng định – Mấy năm rồi còn gì. Năm đó, tao cũng bắt được một đôi. Lâu lắm rồi mới được nghe tiếng chim bìm bịp. Chim bìm bịp kêu là con nước sắp lên. Trưa nay về, tao phải sửa lại chiếc lồng. Muốn bẫy được chim bìm bịp phải chờ ngày nước lên cơ.

13. Bẫy chim bìm bịp

Từ hôm bầy chim về, đầm năn không lúc nào ngớt tiếng kêu. Từ sáng sớm cho đến chiều, góc làng phía tây chấp chới cánh chim bay lên đáp xuống. Chỉ có mấy ngày, cả đầm năn rộng lớn đã đục ngầu vì lũ chim kiếm mồi. Những đám hoa bèo tây tím ngắt bị rách toác, nát bươm. Những đám năn cao ngang ngực người lớn trở thành chỗ kín đáo để lũ chim tha đủ các thứ rơm rác, lá cây, cỏ… về làm tổ đẻ trứng. Lũ trẻ trong làng đi xúc cua, xúc ốc nhồi ngoài đầm thi thoảng lại bắt được một ổ trứng cò, cuốc, sâm cầm mang về luộc.

Ở đầm năn cá cũng có nhưng nhiều nhất vẫn là ốc nhồi. Đầm năn hẻo lánh, nước trong đầm lại không bao giờ cạn nên quanh đầm, cây dại mọc um tùm. Lũ ốc nhồi sinh sôi nảy nở rất nhanh. Ốc nhồi ở đầm năn không giống với ốc nhồi trong ao hay ốc nhồi ngoài đồng. Dù sống trong đầm nhưng con nào con ấy vàng ươm, to như quả xà cừ ở cái cây to đầu làng. Ốc nhồi béo nhất là vào mùa đông. Lúc đó, chúng dự trữ chất dinh dưỡng để rúc xuống bùn, nhịn ăn qua cái lạnh. Vào mùa sinh sản, buổi sớm, ốc nhồi hay nổi lên từng đôi trên mặt nước. Những ngày đó, quanh đầm đông nghịt trẻ con người lớn đi hốt ốc nhồi. Khi mặt trời mọc, lũ ốc nhồi lại chìm xuống dưới đáy hoặc rúc vào bèo kiếm ăn. Muốn ăn ốc, chỉ cần cầm rổ ra đầm xúc một lúc, thế nào cũng được lưng chậu đem về. Ốc đem bỏ vào nước gạo, ngâm kỹ rồi luộc lên chấm với nước mắm pha lá chanh thì ngon tuyệt; hoặc nấu bún riêu, nấu chuối ăn không biết chán. Ngoài ốc nhồi, ở đầm năn còn có cả trai. Vì đáy đầm nhiều bùn nên trai ở đầm năn có màu đen và béo múp míp. Có người đã bắt được con trai to gần bằng cái quạt nan. Trưa nắng hè, cầm thau ra đầm năn lần quanh một đoạn là đã đầy cả thau. Trai ở đầm năn bắt rất dễ. Lội xuống bùn dày, dùng bàn chân gạt trên mặt bùn tìm, nếu thấy kềnh kệnh ở chân là miệng trai, chỉ ngụp xuống là bắt được. Con bé thì bằng hạt xoài, con to thì bằng mu bàn tay. Trai chế biến ngon chẳng kém ốc nhồi. Ai đã từng một lần ăn cháo trai thì không thể không nhớ. Cái món ăn dân dã thế nhưng hương vị của nó đeo đuổi ta suốt cả đời ngườiR! 30;

Một buổi trưa, thằng Ca cầm chiếc lồng chim và mảng lưới đến tìm Mín:

- Đi bẫy chim bìm bịp đi!

- Ở đâu?

- Ngoài bãi sậy?

- Ngay bây giờ à?

- Chứ sao? Mày không thấy con nước lên rồi à?

Ừ! Đúng là trưa nay con nước đang lên. Thảo nào đêm hôm qua chim bìm bịp kêu không dứt.

Bãi sậy, nước đã lên mấp mí. Vào trong bãi sậy, Mín phải đi bám sát thằng Ca bởi thân sậy mọc chen chúc, đan xen nhau. Nhiều chỗ không thể qua được, phải dừng lại để dọn đường. Ra đến gần mép nước, thằng Ca dừng ngó quanh. Nó đang tìm vị trí để làm bẫy. Thằng Ca nom thế nhưng kỹ tính lắm. Khối chỗ sậy mọc rậm rạp, theo Mín là thích hợp để đặt bẫy nhưng thằng Ca lại bỏ qua. Mín bảo, nó chỉ lắc đầu:

- Bẫy chim bìm bịp rất khó. Nếu vị trí không tốt thì có mà ngồi chầu chực suốt ngày cũng chẳng ma nào mò tới. Chim bìm bịp thường luồn lách trong các bụi rậm, đặc biệt là các bụi rậm ven mép nước.

Thấy nó nói thế, Mín ngồi một chỗ còn kệ cho nó đi tìm xung quanh. Cuối cùng, thằng Ca cũng tìm được một bụi rậm sát mép nước. Mín cầm chiếc lồng và tấm lưới đi lại chỗ nó. Thằng Ca vạch những cây sậy mé ngoài rồi chui vào ngồi lọt thỏm ở giữa bụi.

- Mày đưa cho tao sợi dây chuối.

Mín tháo sợi dây chuối đã chuẩn bị trước ở nhà đưa cho nó. Thằng Ca buộc một đầu sợi dây vào mấy cây sậy rồi luồn đầu kia ra ngoài cho Mín. Mín kiễng chân cầm lấy đầu dây đi một vòng quanh bụi sậy, những ngọn sậy tụm lại, thòi các chóp giống người ta buộc bó bánh.

- Chặt chưa? – Thằng Ca hỏi.

- Chặt rồi.

- Buộc đi!

Mín cầm đầu dây thắt nút vào thân sậy rồi nhét mẩu đầu thừa vào phía trong. Thằng Ca cầm đầu dây Mín nhét vào vấn thêm một vòng nữa cho chắc hẳn. Nhét xong, nó ngồi cài lại những thân sậy cho khe hở nhỏ và đều như những thanh nan lồng. Ở mép ngoài, Mín cũng bắt chước nó vấn những chiếc lá bịt kín mọi ngõ ngách. Thằng Ca chui ra ngoài cùng Mín làm cửa. Nó vít một búi sậy còn non thành cái khum cong. Để cho kín, nó nhét những chiếc lá sậy che xuống gần sát mặt đấu. Mín cầm tấm lưới buộc lên cái khum thằng Ca vừa vấn.

- Giờ thì mày vào trong đi, để tao sửa nốt chỗ cửa.

Mín lách sậy chui vào trong. Thằng Ca dùng cây sậy chống tấm lưới lên rồi cũng chui vào. Nom bề ngoài trông búi sậy giống một cái nơm úp cá. Ở giữa búi, những cây sậy vẫn còn nguyên, thằng Ca hầu như không động đến:

- Sao không bẻ những thân sậy này đi?

- Cứ để thế cho kín. Chim bìm bịp khôn lắm, dù bụi rậm nhưng nó còn cảnh giác chán mới chịu chui đầu vào. Nếu chui vào, biết là bị lừa, nó lộn vòng bay ra ngay. Lúc đó, dù mình có nhanh đến mấy cũng không kịp nó.

Thằng Ca ra hiệu cho Mín chui vào tận trong cùng rồi nó gạt mấy cây sậy che đi chỗ hai thằng vừa chui vào. Sợi dây dù được nó nhăm nhăm cầm ở tay. Một lát, nghĩ ngợi thế nào, nó lại đưa cho Mín:

- Cầm lấy, để lát nữa tao còn vồ. Bây giờ thì nghỉ một lát đã. Nom thế mà mệt ra phết đấy!

- Nhưng bìm bịp có chịu đến không?

- Thì cứ chờ xem!

Ngồi ở trong nhìn ra, Mín chỉ thấy âm âm như trời râm. Thỉnh thoảng, một cơn gió ngoài sông lại ào vào xào xạc khắp bãi sậy như ai đó đuổi nhau.

- Ú… ú… ú…

Thằng Ca vùng dậy, suýt nữa thì thục đầu vào nóc:

- Bìm bịp đấy!

Rồi nó khum hai tay lên miệng đáp lại:

- Ú… ú… ú…

- Xa thế, nó nghe làm sao thấy? – Mín thắc mắc.

- Mày không biết rồi. Chim bìm bịp phát hiện tiếng kêu rất tài. Từ bên này sông và bên kia sông mà khi nghe tiếng kêu, nó cũng còn bay đến nữa là.

Rồi nó lại bắc tay lên miệng làm lại động tác lúc nãy:

- Ú…ú… ú…! Ú… ú… ú…!

Tất cả vẫn im lặng. Cả tiếng kêu xa lắc xa lơ hồi nãy giờ cũng chẳng còn thấy đâu.

- Ú… ú… ú…!

Thằng Ca lại kiên trì bắc loa tay lên miệng gọi. Một lát, từ đằng xa cất lên tiến "ú… ú…" đáp lại.

- Nó phát hiện ra rồi đấy!

Thằng Ca sướng rơn kêu lại mấy lần nữa. Lần này thì tiếng kêu đã ở đâu đó quanh bãi sậy.

- Nó đến rồi. Chuẩn bị nhé!

Mín mím môi cầm chắc sợi dây dù.

Cuộc "đối đáp" giữa con chim bìm bịp và thằng Ca vẫn tiếp tục diễn ra. Có tiếng phành phạch ở ngay bên ngoài. Đó là tiếng vỗ cánh của con chim bìm bịp. Nó đã tìm ra bụi cây có tiếng kêu nên đang bay quanh quan sát.

- Ú… ú… ú…

Tiếng thằng Ca lại cất lên dụ dỗ. Ở cửa, một bóng nâu đột ngột xuất hiện bay vù vào trong. Tự nhiên Mín có cảm giác ngộp thở.

- Giật đi! – Thằng Ca hô.

Mín sực tỉnh, co tay giật mạnh sợi dây. Cả tấm lưới chắn cửa sập xuống, chặn kín lối ra vào. Bị mắc bẫy, con bìm bịp hốt hoảng lượn vòng lại nhưng không kịp.

- Dính rồi! – Thằng Ca khoái trá đuổi theo con bìm bịp đang tuyệt vọng đập cánh loạn xạ mong thoát khỏi cái bẫy. Lông nó vướng vào thân sậy rụng bay tứ tung. Cuối cùng thì thằng Ca cũng chộp được con bìm bịp, nhốt vào trong lồng. Đây là lần đầu tiên, Mín được chạm tay vào con bìm bịp. Nom nó to chẳng khác mấy con chim sáo nhưng lông thì hung đỏ như lông con cu ly. Đuôi nó dài hơn hẳn những loài chim khác.

- Một con bìm bịp đực! – Thằng Ca gật gù.

- Sao mày biết? – Mín không tin.

- Chim cái thì đuôi ngắn và lông cũng nhạt hơn. Con này lông đậm, đuôi dài thì là chim đực chứ sao?

Con chim bị nhốt hoảng loạn lao tứ tung vào nan lồng kêu choen choét, khác hẳn với tiếng ú ú hồi nãy.

Thằng Ca lách sậy chui ra cài lại tấm lưới cửa:

- Bìm bịp thường đi thành đôi. Bắt được một con, chắc chắn còn con nữa.

- Làm gì còn! – Mín tỏ vẻ nghi ngờ.

- Ú… ú… ú… – Từ đâu đó, tiếng chim lại cất lên.

- Đấy, tao có sai đâu. Núp vào đi.

Thằng Ca lại bắc tay lên miệng giả tiếng bìm bịp đáp lại. Chỉ sau hai lần thằng Ca gọi, một bóng nâu đã lừ lừ bay vào bụi sậy. Sự xuất hiện quá bất ngờ của con bìm bịp khiến thằng Ca và Mín cứ ớ ra.

- Giật đi!

Thấy Mín còn đang luốn cuống cả tay chân thằng Ca cầm sợi dây giật mạnh. Tấm lưới lại một lần nữa ập xuống chắn kín lối ra vào. Con bìm bịp sau khi bay vào đã phát hiện ra sự bất ổn, lộn trở ra nhưng nó lao vào lưới, phải bật trở lại. Con chim này tuy nhỏ nhưng nhanh hơn, thằng Ca vồ mấy lần mà không sao tóm nổi nó. Mín cũng vào cuộc cùng thằng Ca nhưng cứ mỗi lần hai đứa gần như tóm được nó thì nó lại luồn lách thoát được.

- Chạy được mãi không?

Thằng Ca chồm tới vồ cú quyết định. Lần này, con bìm bịp bị nó túm đúng múp cánh giãy rụng mất mấy cái lông ống. Thấy con chim run rẩy đậu ngay trên thân sậy, Mín thò tay chụp mạnh. Nhanh như cắt, con chim bay vọt lên khiến Mín vồ hụt, toác mảng vách sậy. Khi ánh sáng vừa lọt vào mảng hở, con bìm bịp phóng vụt ra ngoài.

- Thế là để nó thoát rồi.

Hai thằng ngẩn người ra tiếc rẻ.

Mặt trời đã xuống phía chân trời đằng tây. Đàn trâu lục tục kéo về làng. Đi cùng nhau là con đực mộng của thằng Ca và Mình Đất của Mín.

Thấy Mín còn đứng ngẩn ra, thằng Ca kéo tay giục:

- Thôi, về đi mày. Nó sợ không dám quay lại đâu. Ngày mai, sẽ có đôi chim bìm bịp khác tìm về.

14. Kẻ lạ mặt

Sáng hôm sau, thằng Ca xách chiếc lồng đèn đến rủ Mín dong trâu đi sớm.

- Sao không mang con bìm bịp hôm qua bắt được đi?

Mín hỏi nó. Thằng Ca cười:

- Mày không biết rồi. Bắt được chim thì phải nhốt riêng, nếu nhốt chung con cái với con đực thì không sao chứ nhốt hai con đực với nhau, chúng sẽ đánh nhau cho đến chết. Với lại mang theo con hôm qua, con khác bay tới, nếu phát hiện ra thì nó sợ không dám đến nữa.

- Đêm qua, tao thấy chim bìm bịp kêu suốt đêm. Chắc chúng về đông lắm, Ca nhỉ?

- Cũng chỉ vài con thôi. Đêm hôm qua, ngày nước ròng nên chim bìm bịp mới kêu nhiều thế. Khi nước xuống là lũ bìm bịp lại kéo nhau đi ngay.

Ra đến dốc đê, thằng Kình và con Vện đã đứng ở đó từ bao giờ. Thấy bầy trâu, con Vện nhảy lên sủa ăng ẳng.

- Tưởng mày vào một mình, sao lại dẫn cả con Vện đi? – Thằng Ca trách thằng Kình. Thằng Kình cãi vớt:

- Con Vện đi thì làm sao chứ?

- Mồm nó ong ỏng thế, chim nào dám đến?

Thằng Kình cười:

- Cái đó thì mày khỏi lo. Nom thế nhưng con Vện khôn lắm. Bảo nó im thì trời mới cạy miệng nó ra được. Lũ chim gáy, nó đến sát sau lưng còn không biết nữa là.

- Nhưng đây là đi bẫy chim bìm bịp. Chẳng loại chim nào kỵ bóng người như bìm bịp đâu.

- Mày không nhớ chính con Vện đã phát hiện ra con rắn hôm tao với mày ở miếu thổ thần à? Có nó đi không chừng lại được việc.

- Thôi, cũng được. Xem ra con Vện này cũng khôn đáo để! – Mín góp ý.

Ngẫm nghĩ một hồi, thằng Ca cũng nhượng bộ:

- Thì cho nó đi, nhưng phải bảo nó ngậm miệng đấy!

Dường như cũng hiểu lũ trẻ đang quyết định mình có được đi cùng hay không nên con Vện ngồi chồm hổm chau mày, hết nhìn thằng Ca lại nhìn thằng Kình. Lúc được thằng Ca đồng ý, nó quẫy đuôi tíu tít phóng vọt đi trước dẫn đường.

Buổi sớm, bãi sậy ướt đầm sương đêm. Mặt trời lên, những giọt sương mắc trên lá, trên tơ nhện long lanh như những viên kim cương. Từ đâu đó trong bãi sậy, tiếng bìm bịp như vọng ra từ lòng đất giục giã. Bên kia sông, lũ chim cu cũng không chịu kém, thi nhau gù.

Lũ trâu trong làng đã kéo nhau ra bãi đê. Người trong làng cũng đã ra đồng làm việc. Trong làng giờ đây chỉ còn những người già ở trông nhà. Ngoài đầm năn ánh ỏi tiếng chim và những cái chấm bay lên đáp xuống.

Len lỏi một hồi, cả bọn cũng tới được bụi sậy hôm trước. Thằng Ca vạch mấy cây sậy ở cửa ngó vào trong. Vút! Từ bên trong, một con vật mình vằn vèo những sọc như sọc hổ phóng vọt ra. Bị bất ngờ, cả bọn đều giật mình lùi lại. Thằng Ca thốt lên:

- Rái cá đi ăn đêm, chúng mày ạ!

Con Vện đang sục mấy bụi cây bên cạnh thấy bóng con rái cá phóng vụt đuổi theo. Bị đuổi, con rái cá luồn lách vào mấy bụi sậy rậm rạp rồi tũm xuống nước biến mất. Con Vện sủa vu vơ vài tiếng rồi quay trở lại. Ở giữa búi sậy, chỗ con rái cá vừa chạy ra vẫn còn ướt nhèm, xung quanh vung vãi mấy cái đầu cá chưa ăn hết.

- Chắc đêm hôm qua nó bắt cá rồi tha vào đây ăn! – Thằng Kình khẳng định.

Mín chậc lưỡi:

- Thảo nào thỉnh thoảng qua bãi sậy, cứ nghe tiếng quẫy ủng oẳng. Người không biết cứ tưởng là ma.

Từ phía cuối bãi sậy chợt vang lên tiếng chim vịt.

- Vào đi! -Thằng Ca chống lại tấm lưới cửa giục.

Con Vện chui tọt vào trước, nằm gọn lỏn phía trong. Cu cậu thế mà khôn. Cái bụi sậy tuy lớn nhưng ba thằng cùng một con chó đâm ra chật ních, cựa mình là lưng thằng nọ chạm lưng thằng kia.

- Ú… ú… ú… ú…! – Thằng Ca khum tay lên gọi.

Một lần, hai lần… Đến lần thứ ba thì trong bãi sậy có tiếng "ú… ú…" đáp lại, nghe có vẻ gần nhưng còn rụt rè, lẩn khuất ở một bụi sậy kín đáo. Thằng Ca quay sang nói với Mín và thằng Kình.

- Con này khôn thật nhưng trước sau gì cũng sập bẫy thôi.

Con Vện tưởng thằng Ca nói với mình, sủa ẳng một tiếng. Thằng Kình giật mình đưa tay bịt miệng con Vện lại. Như biết lỗi, con Vện ngoe nguẩy đuôi, chúi đầu xuống đất. Thằng Ca lại khum tay gọi. Lần này, tiếng đáp lại đã không còn rụt rè mà tiến gần lại bụi sậy, nơi cả bọn đang chờ. Đang hồi hộp đợi sự xuất hiện của con bìm bịp thì có tiếng "pằng" vọng lại từ phía đầm năn. Sau tiếng nổ, con bìm bịp đang kêu im bặt. Tiếng dáo dác của lũ chim ngoài đầm năn. Khắp một dải ven làng nháo nhác cánh chim bay loạn lên không trung. Cả bọn từ trong bụi sậy túa ra nghển cổ nhìn:

- Có chuyện gì thế nhỉ? Mà sao lũ chim ngoài đầm năn lại bay loạn lên thế kia?

- Vừa rồi có tiếng súng. Chắc kẻ nào đã bắn.

Thấy Mín thắc mắc, thằng Ca cũng đoán già đoán non. Thằng Kình thốt lên:

- Thôi đúng rồi. Thảo nào hồi sáng ra đê, tao thấy một gã đi xe mô-kích, mặc quần áo rằn ri, đầu đội mũ phớt xanh, vai đeo khẩu súng săn hai nòng, còn thắt lưng thì giắt theo cả một dây toàn đạn… rẽ vào làng. Nếu không nhầm thì tiếng nổ vừa rồi chính là gã gây ra.

- Vậy thì đi thôi. Phải ra đó xem sao chứ.

Thằng Ca giục. Cả bọn rẽ qua bãi sậy chạy về phía đầm năn. Thằng Ca định lẳng chiếc lồng chim ở lại, song nghĩ thế nào, nó lại cầm đi. Con Vện lúc này xông xáo hơn bao giờ hết. Nó phóng vọt đi trước dẫn đường. Lắm lúc đang chạy, thấy cả bọn rẽ sang hướng khác thế là nó hậm hực sủa váng lên. Cảnh tượng ngoài đầm năn lúc này đã trở lại bình thường. Lũ chim sau một hồi hoảng loạn, bây giờ lại sà đáp xuống mặt đầm. Đàn sâm cầm vừa bơi vừa mổ nhau keng kéc. Lũ sếu cao kều vừa quay trở lại sải những bước chân trên mặt nước. Bầy vịt le thì thi nhau ngụp lặn…

- Có ai đâu? – Thằng Ca hỏi. Thằng Kình giơ tay chỉ vào chiếc xe mô kích đỏ đậu ở bờ tre:

- Nhìn kìa! Đúng là chiếc xe ban sáng!

"Pằng! Pằng!". Từ phía bờ tre, hai tiếng nổ vang lên. Ở chỗ đó, khói còn bốc ra thành đám. Đàn chim lại một lần nữa đập cánh bay loạn xạ. Mấy con sếu vỗ cánh bay nhưng không thể cất nổi, chao đảo rồi ngã dúi xuống bờ đầm. Chúng đã bị trúng đạn. Những con khác may mắn thoát được thì lượn vài vòng trên cao kêu hốt hoảng rồi vỗ cánh bay đi thẳng. Từ sau chỗ tiếng nổ vừa phát ra, một cái đầu húi cua thò ra, tay nhăm nhăm khẩu súng săn. Thằng Kình vỗ vai Mín:

- Gã kìa. Chính là gã đấy.

Kẻ săn chim bỏ cây súng xuống chỗ xe máy rồi chạy lại vồ mấy con sếu trúng đạn đang cố lê lết vô vọng. Chỉ sau có hai phát đạn mà gã đã hạ gục bốn con sếu khổng lồ. Không thể xách chúng trên tay, gã lôi chúng lên bờ cỏ. Đến chỗ chiếc xe máy, gã vứt huỵch lũ sếu nằm chỏng chơ vào chỗ mấy con chim bị bắn trước. Cả bọn nhìn thấy ngoài mấy con sếu còn có hai con sâm cầm và ba con le le cùng chung số phận. Tất cả đều đã chết ngoẹo cổ.

Gã săn chim chẳng cần quan tâm đến tiếng kêu thảm thiết của mấy con sếu bị thương đang giãy giụa. Gã dùng dây dù trói cả lại thành một xâu, vắt lên tay lái xe. Buộc xong, gã đeo cây súng vào vai rồi rồ ga, phóng vọt đi, bỏ lại sau một đám khói nhạt nhòa với tiếng kêu sợ hãi của bầy chim trời.

Cả bọn lúc này mới rời chỗ nấp, ngó ra đầm năn. Cả mặt đầm không còn một bóng chim, ngoài mấy con trả tép. Con Vện vừa tha đâu đó về một con chim dẽ giun đã chết, thả xuống đất. Thằng Kình cầm con chim dẽ giun lên xem. Trên đám lông xù của nó, có một đám trụi lủi, rách toác. Ở đó, máu vẫn còn ướt. Có lẽ con dẽ giun này chỉ vừa mới chết. Chắc nó bị dính những phát đạn vừa rồi của kẻ săn chim.

Cả bọn thẫn thờ trở lại bãi sậy. Trong lòng chúng giờ chẳng còn sự háo hức để bẫy lũ chim bìm bịp.

15. Con Vện lập công

Sau một đêm hoảng loạn, lũ chim lại tìm về ngủ đêm ở những rặng tre quanh đầm. Duy chỉ có bầy sếu là không còn thấy quay trở lại. Có lẽ vì mất mấy con trong đàn nên chúng đã bay đi khỏi khu đầm.

Nửa buổi, gã săn chim lại đến. Vẫn chiếc xe mô-kích nổ tành tành, vẫn bộ quần áo rằn ri, chiếc mũ phớt xanh, dây lưng đầy đạn và khẩu súng săn hai nòng đeo ở vai. Chỉ sau khi gã vào làng ít phút, khu đầm năn lại chát chúa những tiếng nổ. Rồi cũng như hôm qua, lũ chim tán loạn bay lên, đen đặc cả một góc làng. Nấp trong bụi cây hôm trước, Keng, Ca, Mín nhìn rõ những con vịt le trúng đạn giãy đành đạch trên mặt nước. Từ trong những đám bèo tây, gã săn chim rẽ bèo bơi tới tóm lấy chúng. Gã thật ranh ma. Lợi dụng lúc lũ chim đang say mồi, gã cầm súng bơi tới gần chỗ chúng đang kiếm ăn mới nổ súng. Với cự ly gần, lũ chim chẳng còn đường nào để thoát.

Gã săn chim hớn hở bơi vào bờ cùng một xâu chim trên tay. Trên bầu trời, lũ vịt le và bầy sâm cầm vỗ cánh bay vút về phía chân trời, bỏ lại những tiếng kêu thảng thốt. Những đàn cò cũng chấp chới bay túa ra cánh đồng.

- Nhìn kìa! Lũ chim đang bỏ đi! – Thằng Kình và con Vện đã đến sau lưng cả bọn tự bao giờ.

- Sao mày biết chúng tao ở đây mà vào? – Thằng Ca hỏi. Thằng Kình đáp:

- Nghe tiếng súng nổ, không thấy bọn mày ở ngoài bãi, tao đoán là chúng mày vào đầm.

Mín than thở:

- Ừ, đúng lũ chim đang bỏ đi thật rồi. Cứ tình trạng này mấy hôm nữa đầm năn sẽ không còn một con cốc.

- Phải có cách gì ngăn gã lại chứ. Chẳng lẽ cứ để lũ chim chết dần thế à? – Thằng Kình ấm ức.

Thằng Ca thất vọng:

- Cách gì? Dù sao, tao với chúng mày chỉ là những đứa trẻ chăn trâu.

Thằng Kình vẫn chưa chịu:

- Sao những người trong làng không ngăn gã lại?

Mín xót xa:

- Đầm năn vốn là đầm hoang, đầm của trời nên ai cũng cho đó chẳng phải là việc của mình. Những nhà ven đầm còn nói, lũ chim về chỉ tổ thêm điếc tai. Nhưng, một khi lũ chim đã vĩnh viễn rời khỏi khu đầm hoang này, họ sẽ hối tiếc vì nhận ra sự thiếu hụt không gì bù đắp được. Cái làng hẻo lánh này cũng chỉ sôi động được lên mỗi khi mùa chim về thôi.

Gã săn chim mang những con chim bắn được tới chỗ để xe rồi lại lom khom lần trở lại mặt đầm rình những con vịt le từ nơi khác bay đến.

- Bay đi!

Thằng Ca hét lên. Nhưng, cùng với tiếng hét của thằng Ca, tiếng súng cũng nổ “pằng”. Đôi vịt le vừa mới đáp xuống mặt đầm đã trúng đạn. Cả mặt đầm im phăng phắc, chỉ có tiếng mấy con chim lích tích bay dúi dấp.

- Gã độc ác thật! – Keng thốt lên. Con Vện cũng lồng lộn hậm hực.

- Có cách trị hắn rồi! – Thằng Kình chỉ về phía chiếc xe mô kích và đống quần áo của gã săn chim – Chúng mày có nhìn thấy cái gì kia không?

- Có. Quần áo của gã.

- Lẻn đến đem những thứ đó giấu đi xem gã còn ở đó mà săn chim được nữa hay không?

- Nhưng bằng cách nào? Chiếc xe ở chỗ trống thế kia, nếu mò đến là bị lộ ngay.

Thằng Ca phàn nàn. Thằng Kình giải thích:

- Tao với chúng mày không làm được nhưng con Vện làm được. Hãy để nó lo việc này.

Thằng Kình xoa đầu con Vện:

- Vện! Mày có thấy cái đống kia không? Hãy đến đem nó giấu đi.

Con Vện vừa định phóng đi thì thằng Ca đưa tay ngăn lại:

- Khoan đã. Gã đang lên đấy, không làm được đâu.

Từ dưới đầm, gã săn chim xách đôi vịt le vừa bắn quẳng lên bờ rồi mặc quần áo nổ máy bỏ đi. Cả bọn ngồi lặng nhìn theo bóng gã cho đến khi chiếc xe máy khuất dạng vào làng.

- Tức thật! Gã chỉ chậm tí nữa thì biết tay!

Thằng Kình vẫn còn hậm hực. Thằng Ca an ủi nó:

- Rồi mai gã sẽ lại mò đến mà, thôi về bãi đê đi!

Buổi sáng hôm sau, đầm năn vắng ngắt không một tiếng chim. Vậy là lần này, lũ chim đã bỏ đi thật. Cả một khu đầm rộng lớn, giờ chỉ còn côi cút một hai đôi chim lạc tìm về. Rồi như thể nhận ra sự lạnh lẽo, ảm đạm và mùi chết chóc nên khi vừa đỗ xuống mặt đầm, chúng lại vội vàng đập cánh bay đi. Ngay cả những con chim cuốc, tiếng kêu cũng thảng thốt đứt quãng.

Cả bọn núp sau bụi dành dành hôm trước, thẫn thờ nhìn ra mặt đầm trải dài tít tắp. Có ai ngờ chỉ vài hôm trước, khu đầm này còn rộn rã tiếng chim, vậy mà bây giờ câm lặng như một khu đầm chết.

Mặt trời lên cao, nước đầm năn vẩn lên những mảng rêu. Chỗ ánh sáng rọi tới, nhìn rõ cả những con tép, con cá đang bơi lội.

- Hay hôm nay gã không đến nhỉ? – Thằng Kình đã có vẻ sốt ruột.

- Vẫn còn sớm mà! – Thằng Ca trấn an nó.

- Sắp nửa buổi rồi đấy!

- Sao mày biết?

Mín hỏi thằng Kình. Thằng Kình như được dịp ra vẻ:

- Nhìn mặt trời đoán chứ sao. Ở trên sông không có đồng hồ, chỉ nhìn mặt trời mà đoán thời gian trong ngày.

- Thế đêm thì nhìn gì đoán thời gian? – Keng hỏi.

- Thì đã có sao trời. Nhìn vào sự dịch chuyển của các ngôi sao mà đoán chứ sao?

Keng chịu cứng, ngắt một bông dành dành trắng đưa lên mũi ngửi. Về mùa này, hoa dành dành nở trắng bờ đầm. Mùi thơm của hoa phảng phất trong không gian xung quanh.

- Nhìn kìa! Gã đang đến đấy!

Mín vùng dậy. Từ sau rặng tre, có tiếng xe máy nổ tành tành, rồi gã săn chim xuất hiện với cái dáng vẻ như hôm trước. Dựng chiếc xe dưới gốc tre, gã giương chiếc ống nhòm nhìn khắp khu đầm. Từ trong những búi dành dành, không một hành động nào của gã qua khỏi con mắt bọn trẻ. Chợt, từ trên không trung một đôi sâm cầm đáp xuống mặt đầm. Đang đi, gã ngồi thụp xuống cởi bộ quần áo bỏ trên bờ rồi cầm cây súng lội xuống nước, lẫn vào những bụi cỏ năn. Gã làm nhẹ nhàng đến mức không hề gây một tiếng động. Đôi sâm cầm vẫn không hề hay biết đến sự nguy hiểm đang rình rập mình. Đối với chúng, dường như không có sự phiền phức nào cản trở được cuộc giao duyên trên mặt đầm nước với những cái gật đầu tình tứ. “Pằng!”. Phát đạn đanh gọn từ khẩu súng đã làm cho một con sâm cầm không thể cất mình lên khỏi mặt nước. Con sâm cầm may mắn thoát chết cuống quýt đập cánh bay mất hút với những tiếng kêu khiếp đảm, bỏ lại xác bạn nổi lềnh bềnh trên mặt nước.

Cả bọn chẳng đứa nào bảo đứa nào, lập tức rời khỏi chỗ nấp. Thằng Ca chỉ về phía đống quần áo.

- Kình, mày với con Vện ở hướng này, còn chiếc xe để tao.

Thằng Kình xoa cổ con Vện, giục:

- Vện, làm đi!

Dường như chỉ đợi có thế, con Vện phóng vọt đi. Nó chạy đến bên đống quần áo, sủa ông ổng. Khi gã săn chim quay lại, nó ngoạm mớ quần áo tha vào mấy bụi móc hùm gần đó. Bị con chó lạ tha quần áo, gã bơi vội vào bờ, vứt súng, vứt con sâm cầm một chỗ, cắm đầu cắm cổ đuổi theo. Đợi gã đuổi đến nơi, con Vện tha quần áo chui tọt vào trong bụi rậm đầy gai gầm gừ cắn xé mớ áo quần. Gã săn chim tức tối gầm lên, cầm hòn đất ném con Vện. Con Vện thấy gã nhặt đất liền bỏ mớ áo quần đó luồn chạy ngược trở lại. Thấy con sâm cầm, con Vện ngoạm cổ tha về, đặt xuống trước mặt thằng Kình. Thằng Kình chộp lấy con sâm cầm rồi kéo tuột nó núp vào bụi cây. Gã săn chim loay hoay chẳng biết làm sao để có thể lôi quần áo ra được. Cuối cùng, hết cách, gã đành cắn răng chui vào trong bụi gai để lấy lại mớ quần áo. Gai sắc quạc vào mặt, đâm vào thịt khiến gã săn chim đau đớn kêu oai oái.

Thằng Ca cũng đã từ chỗ chiếc xe chạy lại chỗ Keng, Mín và thằng Kình. Vừa tới nơi, nó đã nằm dài ra thở hổn hển:

- Phen này thì gã được một bài học đích đáng. Lúc tao châm chiếc gai bồ kết vào lốp xe của gã, hơi phì ra xì xì, chỉ sợ lộ.

Mín giục:

- Thôi, bây giờ ra cả vó bè lão Bộc đợi đã. Chỉ chốc nữa là gã sẽ mò ra cho mà xem. Đem cả con sâm cầm này ra đấy, nhờ ông ấy nấu cháo cho mà ăn.

Thế là cả bọn lại len lỏi trong bãi sậy ra đi. Lũ trẻ trâu ngoài bãi thấy thằng Kình cầm con sâm cầm liền túa cả lại, chạy theo hò hét inh ỏi.

Chỉ một loáng sau, nồi cháo sâm cầm đã được lão Bộc bắc lên bếp. Vừa đun cháo, thằng Ca, thằng Kình vừa kể những việc mới xảy ra lúc trước. Khi cả bọn đang xì soạp húp cháo sâm cầm thì gã săn chim lếch thếch dắt xe xẹp lốp từ trong làng ra. Bộ quần áo trên người gã bị con Vện xé rách toác, dính bê bết đất, nom thật thảm hại. Qua chỗ vó bè lão Bộc, gã gườm gườm nhìn khắp lượt lũ trẻ, nhìn con Vện rồi cắm đầu đi thẳng. Con Vện thấy gã lầm lũi đi, đuổi theo sủa húng hắng vài tiếng rồi mới chịu quay lại với phần thưởng là chiếc đầu sâm cầm còn đang bốc khói.

Mấy ngày liền, đầm năn câm lặng như khu đầm chết. Mọi người trong làng, kể cả lũ trẻ, cứ như thấy thiếu thốn điều gì gần gũi. Đến ngày thứ tư, tự nhiên trên bầu trời lại xao xác tiếng kêu. Từ phía chân mây, các loại chim lại lũ lượt kéo về. Chúng bay lượn vòng quanh làng mấy vòng rồi thu mình đáp xuống đầm năn.

Chỉ chốc lát, cả khu đầm năn lại rộn rã tiếng chim. Người đầu tiên phát hiện ra bầy chim chính là Keng. Cô bé nhảy tâng tâng trên mặt đất, nhăn hàm răng sún ra cười. Thằng Ca, thằng Kình, thằng Tuynh, thằng Đoài, Mín cùng những đứa khác cũng bật cả dậy hò reo, hướng ánh mắt lên bầu trời, nhìn không biết chán. Dưới kia, dòng Kinh Thầy vẫn êm đềm chảy bao bọc lấy làng. Suốt dải bờ lau, bãi sậy, những làn gió cồn lên như sóng mịn…

Viện Quân y 211 – Tây Nguyên 10.2002

Đ.N.H

– Hết –

^{^[1]} Dây thép tách ra từ sợi cáp phanh xe đạp

^{^[2]} Nghiêng

Anh Đức Blog

Chủ Nhật, 15 tháng 9, 2013

Lau Lach Ven Song.html

1. Dòng Kinh Thầy và nỗi ấm ức

2. Kỷ niệm ấu thơ

3. Người ăn mày

4. Câu tôm

5. Vào làng chài

6. Đêm trên sông và câu chuyện của ông lão thuyền chài

7. Mình đất đi lạc. Bốt tây đen và điều bí ẩn tình cờ được khám phá

8. Trận thủy chiến của Mình Đất

9. Miếu thổ thần một phen hú vía

10. Trộm vối, bị chó mực đuổi

11. Chiếc thuyền lạ ngoài bờ lau

12. Đầm năn, mùa chim về

13. Bẫy chim bìm bịp

14. Kẻ lạ mặt

15. Con Vện lập công

Không có nhận xét nào:

Đăng nhận xét